मेनावरलाभवर्णनम् — Description of Menā’s Attainment of Boons (and the worship leading to Umā’s advent)

Verse 1

नारद उवाच । अन्तर्हितायान्देव्यां तु दुर्गायां स्वगृहेषु च । गतेष्वमरवृन्देषु किमभूत्तदनन्तरम्

ナーラダは言った。「女神ドゥルガーが姿を隠して自らの住処へ帰り、また諸天の群れがそれぞれの宮へ去った後、直ちに何が起こったのですか。」

Verse 2

कथं मेनागिरीशौ च तेपाते परमन्तपः । कथं सुताऽभवत्तस्य मेनायान्तात तद्वद

「大いなる御方よ、メーナーと山々の主（ヒマーラヤ）がいかにして至高の苦行（タパス）を修したのか、またメーナーの身より彼に娘がいかに生まれたのか、どうか語ってください。」

Verse 3

ब्रह्मोवाच । विप्रवर्य सुतश्रेष्ठ शृणु तच्चरितं महत् । प्रणम्य शंकरं भक्त्या वच्मि भक्तिविवर्द्धनम्

ブラフマーは言った。「おお、バラモンの中の最勝者よ、子らの中の最良よ、その偉大なる聖なる物語を聞きなさい。信愛をもってシャンカラに礼拝し、私はバクティを増長させる教えを語ろう。」

Verse 4

उपदिश्य गते तात सुरवृन्दे गिरीश्वरः । हर्यादौ मेनका चापि तेपाते परमन्तपः

愛しき者よ、教えを授け終え、神々の群れが去ったのち、ギリーシュヴァラ（シヴァ）はハリら諸神とともに、さらにメーナカーも加わって、至上のタパスにより一切の障碍を焼き尽くす激しい苦行を修した。

Verse 5

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रु० सं० तृतीये पार्वतीखंडे मेनावरलाभवर्णनो नाम पंचमोऽध्यायः

かくして『聖シヴァ・マハープラーナ』第二巻、ルドラ・サンヒター第三部のパールヴァティー・カンダにおける、「メナーを恩寵として得ることの叙述」と題する第五章は終わる。

Verse 6

गिरिप्रियातीव मुदानर्च देवीं शिवेन सा । दानन्ददौ द्विजेभ्यश्च सदा तत्तोषहेतवे

ギリプリヤー（パールヴァティー）を大いに喜ばせつつ、女神は歓喜してシヴァを礼拝した。さらに御心を満たすため、彼女は常に再生の者（ブラーフマナ）へ布施を施した。

Verse 7

चैत्रमासं समारभ्य सप्तविंशतिवत्सरान् । शिवां सम्पूजयामासापत्त्यार्थिन्यन्वहं रता

チャイトラ月より、苦悩からの救いを求める彼女は、日々まことの信愛をもってシヴァ妃（シヴァの神聖なる伴侶）を礼拝し、その供養を二十七年にわたり続けた。

Verse 8

अष्टम्यामुपवासन्तु कृत्वादान्नवमीतिथौ । मोदकैर्बलिपिष्टैश्च पायसैर्गन्धपुष्पकैः

月の第八日に断食し、第九のティティには供物を整えて、甘きモーダカ、粉で作る供献の分け前、パーヤサ（乳粥）、そして香り高い花々をもって礼拝せよ。

Verse 9

गङ्गायामौषधिप्रस्थे कृत्वा मूर्तिं महीमयीम् । उमायाः पूजयामास नानावस्तुसमर्पणैः

ガンガーの岸辺、霊薬の草々に満ちた地において、彼は土で御像を作り、さまざまな供物を捧げてウマーを礼拝した。

Verse 10

कदाचित्सा निराहारा कदाचित्सा धृतव्रता । कदाचित्पवनाहारा कदाचिज्जलभुघ्यभूत्

ある時は一切の食を断ち、ある時は堅く誓戒（ヴラタ）を守った。ある時は風のみを糧とし、ある時は水のみによって生き—かくして彼女は苦行（タパス）を修した。

Verse 11

शिवाविन्यस्तचेतस्का सप्तविंशतिवत्सरान् । निनाय मेनका प्रीत्या परं सा मृष्टवर्चसा

心を堅く主シヴァに据え、メーナカーは愛をもって（二十七年のあいだ娘を）育み導いた。かくして（パールヴァティーは）至上に輝き、その光彩は揺るがぬ帰依によって清め磨かれた。

Verse 12

सप्तविंशतिवर्षान्ते जगन्माता जगन्मयी । सुप्रीताभवदत्यर्थमुमा शंकरकामिनी

二十七年の終わりに、宇宙の母にして宇宙に遍満するウマーは、シャンカラ（シヴァ）を慕い求め、きわめて大いなる歓喜に満たされた。

Verse 13

अनुग्रहाय मेनायाः पुरतः परमेश्वरी । आविर्बभूव सा देवी सन्तुष्टा तत्सुभक्तितः

メーナに恩寵を授けるため、至上の女神パラメーシュヴァリーは彼女の前に直に顕現した。そのデーヴィーは、彼女の気高い信愛に満ち足り、喜びつつ現れた。

Verse 14

दिव्यावयवसंयुक्ता तेजोमण्डलमध्यगा । उवाच विहसन्ती सा मेनां प्रत्यक्षतां गता

天なる肢体を具え、光輝の輪のただ中に住して、彼女は微笑みつつ、眼前に自らを現したのちメーナに語りかけた。

Verse 15

देव्युवाच वरं ब्रूहि महासाध्वि यत्ते मनसि वर्तते । सुप्रसन्ना च तपसा तवाहं गिरिकामिनि

女神は仰せになった。「おお、偉大にして徳高き淑女よ、汝の心に宿る願いの恩寵を語りなさい。おお、山より生まれし愛しき者よ、汝の苦行（タパス）により、我はこの上なく満悦している。」

Verse 16

यत्प्रार्थितं त्वया मेने तपोव्रतसमाधिना । दास्ये तेऽहं च तत्सर्वं वाञ्छितं यद्यदा भवेत्

「汝が苦行と誓戒（ヴラタ）と三昧（サマーディ）の規律をもって祈り求めたものは、すべて我が受け入れる。我は汝にそれら一切を授けよう――汝の望むあらゆる恩寵を、成就すべき時に。」

Verse 17

ततस्सा मेनका देवीं प्रत्यक्षां कालिकान्तदा । दृष्ट्वा च प्रणनामाथ वचनं चेदमब्रवीत्

そのときメーナカーは、眼前に現れた女神を見た。カーリカーにも似た幽玄な黒き光を放つその御姿に、彼女は恭しく礼拝して、次の言葉を述べた。

Verse 18

मेनोवाच । देवि प्रत्यक्षतो रूपन्दृष्टन्तव मयाऽधुना । त्वामहं स्तोतुमिच्छामि प्रसन्ना भव कालिके

メナーは言った。「女神よ、今まさにこの目で、あなたの御姿を直に拝しました。あなたを讃えたいのです。どうか慈しみ、恵みを垂れてください、カーリカーよ。」

Verse 19

ब्रह्मोवाच । अथ सा मेनयेत्युक्ता कालिका सर्वमोहिनी । बाहुभ्यां सुप्रसन्नात्मा मेनकां परिषस्वजे

ブラフマーは言った。そのとき、万物を惑わすカーリカーは「メナーよ」と呼びかけられると、心より喜び、両の腕でメーナカーを抱きしめた。

Verse 20

ततः प्राप्तमहाज्ञाना मेनका कालिकां शिवम् । तुष्टाव वाग्भि रिष्टाभिर्भक्त्या प्रत्यक्षतां गताम्

そのとき、大いなる霊智を得たメーナカーは、眼前に顕現したカーリカー――シヴァの神聖なるシャクティ――を、愛おしき言葉と真心の帰依をもって讃嘆した。

Verse 21

मेनोवाच । महामायां जगद्धात्रीं चण्डिकां लोकधारिणीम् । प्रणमामि महादेवीं सर्वकामार्थदायिनीम्

メーナは言った。「大いなるマーヤーにして宇宙を担う母、諸世界を支える猛きチャンディカーなるマハーデーヴィーに、私は礼拝し奉る。あらゆる願いの目的と成就を授け給う御方よ。」

Verse 22

नित्यानन्दकरीं मायां योगनिद्रां जगत्प्रसूम् । प्रणमामि सदासिद्धां शुभसारसमालिनीम्

永遠の歓喜をもたらす聖なるマーヤー、ヨーガ・ニドラーにして諸世界を生み出す母、常に成就し、吉祥の精髄を連ねた花鬘を戴く御方に、私は礼拝し奉る。

Verse 23

मातामहीं सदानन्दां भक्तशोकविनाशिनीम् । आकल्पं वनितानां च प्राणिनां बुद्धिरूपिणीम्

彼女は大地の大いなる母、常に歓喜に満ち、帰依者の憂いを滅する御方。あらゆる時代にわたり存続し、女性と一切の生きとし生けるものの内に、知性そのものの姿として宿る。

Verse 24

सा त्वं बंधच्छेदहेतुर्यतीनां कस्ते गेयो मादृशीभिः प्रभावः । हिंसाया वाथर्ववेदस्य सा त्वं नित्यं कामं त्वं ममेष्टं विधेहि

あなたこそ、修行者たちが束縛の絆を断ち切る因。私のような女が、どうしてあなたの威力を十分に歌い尽くせましょう。あなたはまた、アタルヴァ・ヴェーダに結びつき、暴力を抑える力でもある。ゆえに、常に現前する御方よ、私の絶えぬ願いを成就し、望むものをお授けください。

Verse 25

नित्यानित्यैर्भावहीनैः परास्तैस्तत्तन्मात्रैर्योज्यते भूतवर्गः । तेषां शक्तिस्त्वं सदा नित्यरूपा काले योषा योगयुक्ता समर्था

永・非永と説かれる微細な本質（タンマートラ）—自立の有を持たず従属するもの—によって、諸元素の群れは秩序ある結合へと配される。あなたはそれらすべてのシャクティ、常に永遠の姿。時の主宰たる女王として、ヨーガと合一し、宇宙を顕し治める力を完全に具える。

Verse 26

योनिर्धरित्री जगतां त्वमेव त्वमेव नित्या प्रकृतिः परस्तात् । यथा वशं क्रियते ब्रह्मरूपं सा त्वं नित्या मे प्रसीदाद्य मातः

あなたこそ唯一、諸世界の胎であり支える大地。あなたこそ唯一、万有を超えた永遠のプラクリティ。あなたによって、ブラフマンと呼ばれる原理さえ統べられ、形として顕現する。永遠の母よ、今日わたしに慈悲を垂れたまえ。

Verse 27

त्वं जातवेदोगतशक्तिरुग्रा त्वं दाहिका सूर्यकरस्य शक्तिः । आह्लादिका त्वं बहुचन्द्रिका या तान्त्वामहं स्तौमि नमामि चण्डीम्

あなたはジャータヴェーダス（アグニ）に宿る猛き力、太陽の光線にある灼熱のエネルギー。さらに、多様に輝く、涼やかで歓喜を与える月光でもある。ゆえに私はあなたを讃え、礼拝してひれ伏す、チャンディーよ。

Verse 28

योषाणां सत्प्रिया च त्वं नित्या त्वं चोर्ध्वरेतसाम् । वांछा त्वं सर्वजगतां धाया च त्वं यथा हरेः

汝は女人たちの真の愛しき者、また上昇せる精を保つ梵行の苦行者たちにとっての永遠なる者。汝は一切世界に宿る希求そのもの、そしてハリ（ヴィシュヌ）に対するラクシュミーのごとく、支え養う依り処である。

Verse 29

या चेष्टरूपाणि विधाय देवी सृष्टिस्थितानाशमयी च कर्त्री । ब्रह्माच्युतस्थाणुशरीरहेतुस्सा त्वं प्रसीदाद्य पुनर्नमस्ते

おお女神よ。あらゆる働きの相を定め、創造・維持・融解を本性とする行為者よ。ブラフマー、アチュタ（ヴィシュヌ）、スターヌ（シヴァ）が身をもって顕現するその因なる御方よ——どうか今日、慈悲を垂れたまえ。重ね重ね、汝に礼拝し奉る。

Verse 30

ब्रह्मोवाच । तत इत्थं स्तुता दुर्गा कालिका पुनरेव हि । उवाच मेनकां देवीं वांछितं वरयेत्युत

ブラフマーは言った。かく讃えられたドゥルガー、まさしくカーリカーは、再び女神メーナカーに告げた。「望む恩寵を選びなさい。」

Verse 31

उमोवाच । प्राणप्रिया मम त्वं हि हिमाचलविलासिनी । यदिच्छसि ध्रुवन्दास्ये नादेयं विद्यते मम

ウマーは言った。「おお、わが命の息に等しく愛しい者よ。ヒマーラヤの住処に遊ぶ淑女よ。もし奉仕に堅くとどまりたいなら、わたしが与えられぬものは何もない。」

Verse 32

इति श्रुत्वा महेशान्याः पीयूषसदृशं वचः । उवाच परितुष्टा सा मेनका गिरिकामिनी

マヘーシャーニー（パールヴァティー）の甘露のごとき言葉を聞いて、山王の愛妃メーナカーは大いに満ち足り、そして語り始めた。

Verse 33

मेनोवाच । शिवे जयजय प्राज्ञे महेश्वरि भवाम्बिके । वरयोग्यास्महं चेत्ते वृणे भूयो वरं वरम्

メナーは言った。「勝利あれ、勝利あれ、シヴァーよ。賢き御方、マヘーシュヴァリーよ、母なるバヴァーンビカーよ。もし私があなたより恩寵を賜るにふさわしいなら、さらにもう一つ、いよいよ勝れた願いをお授けください。」

Verse 34

प्रथमं शतपुत्रा मे भवन्तु जगदम्बिके । बह्वायुषो वीर्यवन्त ऋद्धिसिद्धिसमन्विताः

「まず、ああ諸世界の母よ、我に百人の息子の祝福を授けたまえ――長寿にして精力みなぎり、繁栄と霊的成就（シッディ）を具えし者たちを。」

Verse 35

पश्चात्तथैका तनया स्वरूपगुणशालिनी । कुलद्वयानंदकरी भुवनत्रयपूजिता

その後、ただ一人の娘が生まれた――姿は麗しく、徳はすぐれていた。彼女は両家の歓びとなり、三界において礼拝された。

Verse 36

सुता भव मम शिवे देवकार्यार्थमेव हि । रुद्रपत्नी भव तथा लीलां कुरु भवाम्बिके

「おおシヴァよ、我が娘となれ――まことにただ諸神の目的を成就するために。しかる後、ルドラの妃となれ。おおバヴァーンビカーよ、この神聖なるリーラーを顕せ。」

Verse 37

ब्रह्मोवाच । तच्छ्रुत्वा मेनकोक्तं हि प्राह देवी प्रसन्नधीः । स्मितपूर्वं वचस्तस्याः पूरयन्ती मनोरथम्

ブラフマーは語った。メーナカーの言葉を聞くや、女神は心安らぎ歓喜して、ほほえみをもって答え、母の切なる願いを叶えた。

Verse 38

देव्युवाच । शतपुत्रास्सं भवन्तु भवत्या वीर्यसंयुताः । तत्रैको बलवान्मुख्यः प्रधमं संभविष्यति

女神は言われた。「汝に勇猛の力を具えた百人の पुत्र（息子）あれ。その中で、強くして最もすぐれた一人が、まず最初に生まれ出るであろう。」

Verse 39

सुताहं संभविष्यामि सन्तुष्टा तव भक्तितः । देव कार्यं करिष्यामि सेविता निखिलैस्सुरैः

汝の信愛に満足して、われはまことに汝の娘として生まれよう。諸天の務めを成し遂げ、すべてのデーヴァにより敬われ仕えられよう。

Verse 40

ब्रह्मोवाच । एवमुक्त्वा जगद्धात्री कालिका परमेश्वरी । पश्यन्त्या मेनकायास्तु तत्रैवान्तर्दधे शिवा

ブラフマーは言った。「かく語り終えるや、世界を支える至上の女神カーリカーは、メーナカーが見守るその場でただちに姿を消した。」

Verse 41

मेनकापि वरं लब्ध्वा महेशान्या अभी प्सितम् । मुदं प्रापामितां तात तपःक्लेशोप्यनश्यत

マヘーシャーニー（パールヴァティー）が久しく望んだ恩寵を得て、メーナカーもまた歓喜に満たされた。愛しき者よ、苦行より生じた苦しみさえもそれによって消え去った。

Verse 42

दिशि तस्यां नमस्कृत्य सुप्रहृष्टमनास्सती । जयशब्दं प्रोच्चरंती स्वस्थानम्प्रविवेश ह

サティーはその方角に向かって礼拝し、心大いに歓喜して「勝利あれ！」と叫び、そして自らの住処へと入った。

Verse 43

अथ तस्मै स्वपतये शशंस सुवरं च तम् । स्वचिह्नबुद्धमिव वै सुवाचा पुनरुक्तया

それから彼女は、自らの主にして夫である御方に、そのすぐれた恩寵を告げた。甘美なる言葉で重ねて言い添え、まるで御方が自らの徴によってすでに悟っておられるかのように。

Verse 44

श्रुत्वा शैलपतिर्हृष्टोऽभवन्मेनावचो हि तत् । प्रशशंस प्रियां प्रीत्या शिवाभक्तिरतां च ताम्

メーナーの言葉を聞いて、山の主は大いに歓喜した。慈しみの喜びをもって愛妻を讃え、彼女が主シヴァへのバクティに堅く住するのを見た。

Verse 45

कालक्रमेणाऽथ तयोः प्रवृत्ते सुरते मुने । गर्भो बभूव मेनाया ववृधे प्रत्यहं च सः

時の巡りにより、ああ牟尼よ、二人の結びが成ったとき、メーナーは懐妊した。その胎は日ごとに成長していった。

Verse 46

असूत सा नागवधूपभोग्यं सुतमुत्तमम् । समुद्रबद्धसत्सख्यं मैनाकाभिधमद्भुतम्

彼女は最上にして不思議なる पुत्रを産んだ。その名をマイナー カ（Maināka）という。ナーガの乙女の夫としてふさわしく、海に結び留められ、海神と真実の友誼を固く結んでいた。

Verse 47

वृत्रशत्रावपि क्रुद्धे वेदनाशं सपक्षकम् । पविक्षतानां देवर्षे पक्षच्छिदि वराङ्गकम्

ああ天の聖仙よ、たとえヴリトラ殺しのインドラが憤ったとしても、この働きは苦悩を、その「翼」すなわち支えとなる因とともに滅した。金剛杵に打たれた者にとって、それは翼を断つ尊き手段となり、再び害をなす力を断ち切った。

Verse 48

प्रवरं शतपुत्राणां महाबलपराक्रमम् । स्वोद्भवानां महीध्राणां पर्वतेन्द्रैकधिष्ठितम्

彼は百人の子らのうち最も勝れ、無量の力と武勇を具え、山脈そのものの系譜より生まれ、山々の主たちの中でただ一人の至尊として確立された。

Verse 49

आसीन्महोत्सवस्तत्र हिमाचलपुरेऽद्भुतः । दम्पत्योः प्रमुदाधिक्यं बभूव क्लेशसंक्षयः

ヒマーチャラの都では、驚くべき大いなる祝祭が催された。神なる夫婦にとって歓喜はいよいよ増し、苦悩は減じていった。

Verse 50

दानन्ददौ द्विजातिभ्योऽन्येभ्यश्च प्रददौ धनम् । शिवाशिवपदद्वन्द्वे स्नेहोऽभूदधिकस्तयोः

彼は喜びをもって二度生まれの者（ドヴィジャ）に施しを与え、また他の者にも財を分け与えた。吉と凶、その両境にあっても、二人の相愛はなおいっそう深まった。