देवदैत्यसामान्ययुद्धवर्णनम् — Description of the General Battle Between Devas and Daityas

Verse 1

ब्रह्मोवाच । इति ते वर्णितस्तात देवदानव सेनयोः । संग्रामस्तुमुलोऽतीव तत्प्रभ्वो शृणु नारद

ブラフマーは言った。「愛する息子よ、神々とダーナヴァの軍勢の間の激しい戦いについて語った。ナラダよ、今度はその結末について聞くがよい。」

Verse 2

एवं युद्धेऽतितुमुले देवदानवसंक्षये । तारकेणैव देवेन्द्रश्शक्त्या रमया सह

かくして、神々とダーナヴァが滅びゆくほどの、きわめて凄まじい戦いの中で、デーヴァの主インドラは、己がシャクティであるラマーと共にターラカに挑んだ。

Verse 3

सद्यः पपात नागाश्च धरण्यां मूर्च्छितोऽभवत् । परं कश्मलमापेदे वज्रधारी सुरेश्वरः

たちまち大蛇は地に落ち、気を失った。雷霆の金剛杵（ヴァジュラ）を執る神々の主インドラでさえ、甚だしい迷妄と苦悩に襲われた。

Verse 4

तथैव लोकपास्सर्वेऽसुरैश्च बलवत्तरैः । पराजिता रणे तात महारणविशारदैः

同じく、いとしき者よ、すべてのローカパーラたちも、力に勝り大戦の術に通じたアスラらによって戦場で打ち破られた。

Verse 5

अन्येऽपि निर्जरा दैत्यैर्युद्ध्यमानाः पराजिताः । असहंतो हि तत्तेजः पलायनपरायणाः

ほかの不死のデーヴァたちも、ダイティヤと戦ううちに敗れた。その圧倒的な光輝と威力に耐えられず、ただ逃走へと心を向けた。

Verse 6

जगर्जुरसुरास्तत्र जयिनस्सुकृतोद्यमाः । सिंहनादं प्रकुर्वन्तः कोलाहलपरायणाः

その場でアスラたちは勝利を確信し、力を尽くして轟き吠えた。獅子の咆哮のごとき鬨の声を上げ、喧噪と騒乱に身を委ねた。

Verse 7

एतस्मिन्नंतरे तत्र वीरभद्रो रुषान्वितः । आससाद गणैर्वीरैस्तारकं वीरमानिनम्

その時その場で、正しき憤怒に満ちたヴィーラバドラは、勇猛なるガナたちを従えて進み出で、武勇を誇るターラカに対峙した。

Verse 8

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखण्डे देव दैत्यसामान्ययुद्धवर्णनं नामाष्टमोऽध्यायः

かくして、栄光ある『シュリー・シヴァ・マハープラーナ』第二編ルドラ・サンヒターの第四部（クマーラ・カンダ）における、「デーヴァとダイティヤの総合戦の描写」と題する第八章は終わる。

Verse 9

तदा ते प्रमथास्सर्वे दैत्याश्च परमोत्सवाः । युयुधुस्संयुगेऽन्योन्यं प्रसक्ताश्च महारणे

そのとき、すべてのプラマタたちとダイティヤたちは、戦の狂熱の頂に歓喜しつつ、互いに肉薄して戦い、大合戦のただ中で組み合った。

Verse 10

त्रिशूलैरृष्टिभिः पाशैः खड्गैः परशुपट्टिशैः । निजघ्नुस्समरेऽन्योन्यं रणे रणविशारदाः

三叉戟、槍、投げ縄、剣、斧、戦斧をもって、戦技に通じた勇士たちは、戦場のただ中で互いを幾度も打ち据えた。

Verse 11

तारको वीरभद्रेण स त्रिशूलाहतो भृशम् । पपात सहसा भूमौ क्षणं मूर्छापरिप्लुतः

ヴィーラバドラに三叉戟で激しく打たれ、ターラカはたちまち地に倒れ、しばし気絶と迷妄に呑まれた。

Verse 12

उत्थाय स द्रुतं वीरस्तारको दैत्यसत्तमः । लब्धसंज्ञो बलाच्छक्त्या वीरभद्रं जघान ह

たちまち起き上がった勇士ターラカ—ダーナヴァの中の最勝者—は、意識を取り戻すや、槍武器シャクティをもって大力でヴィーラバドラを打った。

Verse 13

वीरभद्रस्तथा वीरो महातेजा हि तारकम् । जघान त्रिशिखेनाशु घोरेण निशितेन तम्

すると大いなる光威に燃える勇将ヴィーラバドラは、恐ろしくも剃刀のごとく鋭い三尖の武器で、たちまちターラカを打ち据えた。

Verse 14

सोपि शक्त्या वीरभद्रं जघान समरे ततः । तारको दितिजाधीशः प्रबलो वीरसंमतः

さらにその戦いで、彼もまた槍武器シャクティでヴィーラバドラを打った。ダイティヤの主ターラカは、きわめて強大で、勇士たちの間に名高かった。

Verse 15

एवं संयुद्ध्यमानौ तौ जघ्नतुश्चेतरेतरम् । नानास्त्रशस्त्रैस्समरे रणविद्याविशारदौ

かくして二者はなお戦い続け、戦場にて互いに交互に打ち合い、さまざまな飛び道具を放ち、多種の武器を振るった――両者とも戦陣の術に通暁していた。

Verse 16

तयोर्महात्मनोस्तत्र द्वन्द्वयुद्धमभूत्तदा । सर्वेषां पश्यतामेव तुमुलं रोमहर्षणम्

そのときその場で、あの二人の大いなる魂のあいだに激烈な一騎打ちが起こった。万人が見守る中、轟然たる戦いは身の毛もよだつほどであった。

Verse 17

ततो भेरीमृदंगाश्च पटहानकगोमुखाः । विनेदुर्विहता वीरैश्शृण्वतां सुभयानकाः

そののち、ベーリーやムリダンガ、戦鼓、太鼓や小鼓、そしてゴームカの角笛が、勇士たちに打ち鳴らされて轟き渡った。聞く者には吉祥でありながら、同時に恐るべき響きであった。

Verse 18

युयुधातेतिसन्नद्धौ प्रहारैर्जर्जरीकृतौ । अन्योन्यमतिसंरब्धौ तौ बुधांगारकाविव

二人は武具を整え、「戦え、戦え！」と叫びつつ、互いに打ち合って傷つき裂けるほどであった。相互の憤怒に燃え、二者はブダとアンガーラカ（火星）のごとく激しく対立した。

Verse 19

एवं दृष्ट्वा तदा युद्धं वीरभद्रस्य तेन च । तत्र गत्वा वीरभद्रमवोचस्त्वं शिवप्रियः

かくしてヴィーラバドラが彼と戦うその戦を見たのち、汝――主シヴァに愛されし者――はそこへ赴き、ヴィーラバドラに語りかけた。

Verse 20

नारद उवाच । वीरभद्र महावीर गणानामग्रणीर्भवान् । निवर्तस्व रणादस्माद्रोचते न वधस्त्वया

ナーラダは言った。「おおヴィーラバドラよ、大勇の士よ。汝はシヴァのガナたちの先頭に立つ導き手である。この戦場より退け。汝が殺戮をなすは相応しくない。」

Verse 21

एवं निशम्य त्वद्वाक्यं वीरभद्रो गणाग्रणीः । अवदत्स रुषाविष्टस्त्वां तदा तु कृतांजलिः

かくして汝の言葉を聞き、シヴァのガナの筆頭たるヴィーラバドラは、その時汝に語りかけた。怒りに捉われながらも、合掌して恭しく言葉を発した。

Verse 22

वीरभद्र उवाच । मुनिवर्य महाप्राज्ञ शृणु मे परमं वचः । तारकं च वधिष्यामि पश्य मेऽद्य पराक्रमम्

ヴィーラバドラは言った。「おお最勝の牟尼よ、偉大なる智者よ、我が至上の言葉を聞け。今日、我は必ずターラカを討つ。わが武勇と威力を見よ。」

Verse 23

आनयंति च ये वीरास्स्वामिनं रणसंसदि । ते पापिनो महाक्लीबा विनश्यन्ति रणं गताः

戦の集いにおいて、自らの主君を敵に差し出し引き渡す武者たち——その者らは罪深く、卑しく、臆病である。戦場に赴くのは滅びるためにほかならぬ。

Verse 24

असद्गतिं प्राप्नुवन्ति तेषां च निरयो धुवम् । वीरभद्रो हि विज्ञेयो न वाच्यस्ते कदाचन

彼らは悪しき道に堕ち、地獄はまことに必定である。ここに働く力はヴィーラバドラであると知れ。ゆえに、いかなる時も彼を軽々しく語ってはならぬ。

Verse 25

शस्त्रास्त्रैर्भिन्नगात्रा ये रणं कुर्वंति निर्भयाः । इहामुत्र प्रशंस्यास्ते लभ्यन्ते सुखमद्भुतम्

武器や矢により四肢が裂かれても、なお恐れず戦い続ける者——そのような勇士は此の世と彼の世の双方で讃えられ、驚くべき安楽を得る。

Verse 26

शृण्वन्तु मम वाक्यानि देवा हरिपुरोगमाः । अतारकां महीमद्य करिष्ये स्वामिवर्जिताम्

ハリ（Hari）を先頭とする神々よ、わが言葉を聞け。今日、我はこの大地アターラカー（Atārakā）を、主と守護者なきものとする。

Verse 27

इत्युक्त्वा प्रमर्थैस्सार्द्धं वीरभद्रो हि शूलधृक् । विचिंत्य मनसा शंभुं युयुधे तारकेण हि

かく言い終えると、三叉戟を執るヴィーラバドラは、プラマタたちと共に、心中にシャンブ（主シヴァ）を念じ、ついにターラカと戦いを交えた。

Verse 28

वृषारूढैरनेकैश्च त्रिशूलवरधारिभिः । महावीरस्त्रिनेत्रैश्च स रेजे रणसंगतः

多くの勇士が牛に乗り、三叉戟と恩寵を携えて周囲を固め、三つの眼の威光を帯びて、彼は戦場の激突のただ中にあって燦然と輝いた。

Verse 29

कोलाहलं प्रकुर्वंतो निर्भयाश्शतशो गणाः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य युयुधुर्दानवैस्सह

大いなる轟きを起こしつつ、恐れなきシヴァのガナたちは数百、ヴィーラバドラを先頭に戴き、ダーナヴァらと共に戦った。

Verse 30

असुरास्तेऽपि युयुधुस्तारकासुरजीविनः । बलोत्कटा महावीरा मर्दयन्तो गणान् रुषा

また、ターラカースラの力に支えられるアスラたちも戦い続けた。力強く勇猛なる彼らは、怒りに燃えてシヴァのガナたちを打ち砕き、追い立てた。

Verse 31

पुनः पुनश्चैव बभूव संगरो महोत्कटो दैत्यवरैर्गणानाम् । प्रहर्षमाणाः परमास्त्रकोविदास्तदा गणास्ते जयिनो बभूवुः

幾度となく、シヴァのガナたちと、ダイティヤの中の最強の者らとの間に、きわめて凄絶な戦いが起こった。彼らガナは歓喜し、神聖なる武器の扱いにこの上なく通暁していたため、その時ついに勝利を得た。

Verse 32

गणैर्जितास्ते प्रबलैरसुरा विमुखा रणे । पलायनपरा जाता व्यथिता व्यग्रमानसाः

シヴァの強大なるガナたちに圧倒され、かのアスラらは戦場にて背を向けた。逃走のみを念じて苦悶し震え、心は乱れに乱れた。

Verse 33

एवं भ्रष्टं स्वसैन्यं तद्दृष्ट्वा तत्पालकोऽसुरः । तारको हि रुषाविष्टो हंतुं देवगणान् ययौ

かくも自軍が崩れ去ったのを見て、その守護者たるアスラ、ターラカは怒りに呑まれ、デーヴァの軍勢を討たんと出陣した。

Verse 34

भुजानामयुतं कृत्वा सिंहमारुह्य वेगतः । पातयामास तान्देवान्गणांश्च रणमूर्द्धनि

一万の腕を顕し、獅子に跨って疾走し、戦場のただ中にてデーヴァとガナの群れを打ち倒した。

Verse 36

स्मृत्वा शिवपदांभोजं जग्राह त्रिशिखं परम् । जज्वलुस्तेजसा तस्य दिशः सर्वा नभस्तथा

主シヴァの蓮華のごとき御足を念じ、至上の三尖の武器を取り上げた。その燃え立つ光輝により、四方の方角も天もまた炎に包まれた。

Verse 37

एतस्मिन्नन्तरे स्वामी वारयामास तं रणम् । वीरबाहुमुखान्सद्यो महाकौतुकदर्शकः

その間、主はただちにその戦いを制し、ヴィーラバーフらに向かって告げられた—御自らの神聖なるリーラーの大いなる奇瑞を顕す御方である。

Verse 38

तदाज्ञया वीरभद्रो निवृत्तोऽभूद्रणात्तदा । कोपं चक्रे महावीरस्तारकोऽसुरनायकः

その命により、ヴィーラバドラはただちに戦場から退いた。その時まさに、アスラの首領にして大勇士タ―ラカは、怒りに燃え上がった。

Verse 39

चकार बाणवृष्टिं च सुरोपरि तदाऽसुरः । तप्तोऽह्वासीत्सुरान्सद्यो नानास्त्ररणकोविदः

そのときそのアスラは、デーヴァたちの上に矢の雨を降らせた。怒りに灼かれ、数多の武器に通じた彼は、ただちに神々へ戦いを挑んだ。

Verse 40

एवं कृत्वा महत्कर्म तारकोऽसुरपालकः । सर्वेषामपि देवानामशक्यो बलिनां वरः

かくして大いなる業を成し遂げたタ―ラカは、アスラを護り導く者として、力ある者の中でも最上であり、すべてのデーヴァにとって打ち破り難き存在となった。

Verse 41

एवं निहन्यमानांस्तान् दृष्ट्वा देवान् भयाकुलान् । कोपं कृत्वा रणायाशु संनद्धोऽभवदच्युतः

神々が打ち倒され、恐れと混乱に沈むのを見て、アチュタ（ヴィシュヌ）は憤怒し、ためらうことなく武具を整えて戦いに備えた。

Verse 42

चक्रं सुदर्शनं शार्ङ्गं धनुरादाय सायुधः । अभ्युद्ययौ महादैत्यं रणाय भगवान् हरिः

スダルシャナの円盤とシャールンガの弓を取り、武具を整えた福徳のハリは、強大なダイティヤに戦いを挑むべく戦場へ進み出た。

Verse 43

ततस्समभवद्युद्धं हरितारकयोर्महत् । लोमहर्षणमत्युग्रं सर्वेषां पश्यतां मुने

そのとき、聖仙よ、ハリターとターラカの間に大いなる戦いが起こった。あまりに激烈で、見る者すべての身の毛もよだつほどであった。

Verse 44

गदामुद्यम्य स हरिर्जघानासुरमोजसा । द्विधा चकार तां दैत्यस्त्रिशिखेन महाबली

ハリは棍棒を振り上げ、強大な力でアスラを打った。だが大力のダイティヤ、トリシカはその棍棒を二つに断ち割った。これにより、ただの力は、至上主の御意に背くとき、シヴァの宇宙の秩序に支えられる諸力に対して勝利を得られぬことが示された。

Verse 46

सोऽपि दैत्यो महावीरस्तारकः परवीरहा । चिच्छेद सकलान्बाणान्स्वशरैर्निशितैर्द्रुतम्

敵の英雄たちを屠る者、強大なダイティヤであるターラカは、自らの鋭い矢で瞬く間にすべての矢を切り裂いた。

Verse 47

अथ शक्त्या जघानाशु मुरारिं तारकासुरः । भूमौ पपात स हरिस्तत्प्रहारेण मूर्च्छितः

そのときターラカーアスラは、槍でムラーリ（ヴィシュヌ）をたちまち打った。ハリはその一撃により気絶し、地に倒れ伏した。

Verse 48

जग्राह स रुषा चक्रमुत्थितः क्षणतोऽच्युतः । सिंहनादं महत्कृत्वा ज्वलज्ज्वालासमाकुलम्

そのときアチュタ（ヴィシュヌ）は刹那に起き上がり、憤りのうちに円盤（チャクラ）を取った。大いなる獅子吼を放ち、燃えさかる炎に包まれて立ち尽くした。

Verse 49

तेन तञ्च जघानासौ दैत्यानामधिपं हरिः । तत्प्रहारेण महता व्यथितो न्यपतद्भुवि

その同じ武器によって、ハリ（ヴィシュヌ）はダイティヤの主を打ち倒した。大いなる一撃に傷つき揺さぶられて、彼は大地に倒れ伏した。

Verse 50

पुनश्चोत्थाय दैत्येन्द्रस्तारकोऽसुरनायकः । चिच्छेद त्वरितं चक्रं स्वशक्त्यातिबलान्वितः

ついで再び起き上がったタ―ラカは、ダイティヤの王にしてアスラの首領。己が力の圧倒的な勢いを帯び、素早く円盤（チャクラ）を打ち、断ち切った。

Verse 51

पुनस्तया महाशक्त्या जघानामरवल्लभम् । अच्युतोऽपि महावीरा नन्दकेन जघान तम्

さらにその大いなる神威（シャクティ）によって、彼女は神々に愛される者を打ち倒した。しかも大勇士アチュタ（ヴィシュヌ）もまた、ナンダカ（その剣）で彼を打った。

Verse 52

एवमन्योन्यमसुरो विष्णुश्च बलवानुभौ । युयुधाते रणे भूरि तत्राक्षतबलौ मुने

かくして、アスラとヴィシュヌ——ともに剛力なる者——は、その大いなる戦において互いに幾度も戦った。おお牟尼よ、そこで彼らは久しく激闘し、その力はいまだ損なわれなかった。

Verse 358

स दृष्ट्वा तस्य तत्कर्म वीरभद्रो गणाग्रणीः । चकार सुमहत्कोपं तद्वधाय महाबली

その行いを見たとき、シヴァのガナの総帥にして大いなる力をもつヴィーラバドラは、計り知れぬ怒りに燃え、彼を討たんとした。