ब्राह्मणीमरणवर्णनम् (Account of the Brahmin Woman’s Death) — within Nandikeśvara-māhātmya

Verse 1

सूत उवाच । कालंजरे गिरौ दिव्ये नीलकण्ठो महेश्वरः । लिंगरूपस्सदा चैव भक्तानन्दप्रदः सदा

スータは語った。神妙なるカランジャラ山において、青き喉の大自在天マヘーシュヴァラは、常にリンガの御姿として住し、 भक्त（信奉者）に永遠の歓喜を授け給う。

Verse 2

महिमा तस्य दिव्योस्ति श्रुतिस्मृतिप्रकीतितः । तीर्थं तदाख्यया तत्र स्नानात्पातकनाशकृत्

その霊威はまことに神妙であり、シュルティとスムリティに説き称えられている。そこには同名の聖なるティールタがあり、そこで沐浴すれば罪は滅せられる。

Verse 3

रेवातीरे यानि सन्ति शिवलिंगानि सुव्रताः । सर्वसौख्यकराणीह तेषां संख्या न विद्यते

おお、善き誓願を保つ者よ。レーヴァー河の岸に立つシヴァ・リンガは、この世のあらゆる吉祥の歓びを授ける。その数は知られず、まことに数え尽くせぬ。

Verse 4

सा च रुद्रस्वरूपा हि दर्शनात्पापहारिका । तस्यां स्थिताश्च ये केचित्पाषाणाः शिवरूपिणः

まことに彼女はルドラそのものの御姿であり、ただ拝するだけで罪を滅する。さらに、そこにとどまるいかなる石もまたシヴァの相を帯び、シヴァの本性を宿す顕現である。

Verse 5

तथापि च प्रवक्ष्यामि यथान्यानि मुनीश्वराः । प्रधानशिवलिंगानि भुक्तिमुक्तिप्रदानि च

それでもなお、賢仙の主たちよ、今より順を追って、ブクティ（世の享受）とムクティ（解脱）の両方を授ける、最勝のシヴァ・リンガを説き明かそう。

Verse 6

आर्तेश्वरसुनामा हि वर्तते पापहारकः । परमेश्वर इति ख्यातः सिंहेश्वर इति स्मृतः

彼は吉祥なる名「アールテーシュヴァラ」として知られ、罪を除き去る者である。さらに「パラメーシュヴァラ（至上主）」と讃えられ、また「シンヘーシュヴァラ」とも記憶される。

Verse 7

शर्मेशश्च तथा चात्र कुमारेश्वर एव च । पुण्डरीकेश्वरः ख्यातो मण्डपेश्वर एव च

ここにはまた、シャルメーシャ、そして同じくクマーレーシュヴァラがある。プンダリーケーシュヴァラは名高く、さらにマンダペーシュヴァラもまた在す。

Verse 8

तीक्ष्णेशनामा तत्रासीद्दर्शनात्पापहारकः । धुंधुरेश्वरनामासीत्पापहा नर्मदातटे

そこには「ティークシュネーシャ」と名づけられたリンガがあり、その御姿を拝するだけで罪は滅する。さらにナルマダー河の岸には「ドゥンデュレーシュヴァラ」と名づけられたリンガもあり、同じく罪を滅ぼす者であった。

Verse 9

शूलेश्वर इति ख्यातस्तथा कुंभेश्वरः स्मृतः । कुबेरेश्वरनामापि तथा सोमेश्वरः स्मृतः

御方は「シューレーシュヴァラ」として名高く、また「クンベーシュヴァラ」としても憶念される。さらに「クベレーシュヴァラ」とも呼ばれ、また「ソーメーシュヴァラ」としても記憶される。

Verse 10

नीलकण्ठो मंगलेशो मंगलायतनो महान् । महाकपीश्वरो देवः स्थापितो हि हनूमता

大いなる主—青き喉のニーラカṇṭha、吉祥の主マṅガレーシャ、そして吉祥の広大なる住処—は、ハヌマーンによってまことに「マハーカピーシュヴァラ」として安置された。

Verse 11

ततश्च नंदिको देवो हत्याकोटिनिवारकः । सर्वकामार्थदश्चैव मोक्षदो हि प्रकीर्तित

ついで神なるナンディは、たとえ億に及ぶ重罪をも除き去る者として宣言される。あらゆる願いの目的と果報を授け、さらに解脱（モークシャ）を与える者として讃えられる。

Verse 12

नन्दीकेशं च यश्चैव पूजयेत्परया मुदा । नित्यं तस्याखिला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः

至上の信愛と歓喜の恭敬をもって、日々ナンディケーシャ（ナンディ）を礼拝する者には、あらゆる成就（シッディ）が常に現れる—疑いはない。

Verse 13

तत्र तीरे च यः स्नाति रेवायां मुनिसत्तमाः । तस्य कामाश्च सिध्यन्ति सर्वं पापं विनश्यति

おお最勝の牟尼たちよ、レーヴァー（ナルマダー）の岸辺、その地で沐浴する者は、正しき願いが成就し、あらゆる罪は滅び去る。

Verse 14

ऋषय ऊचुः । एवं तस्य च माहात्म्यं कथं तत्र महामते । नन्दिकेशस्य कृपया कथ्यतां च त्वयाधुना

聖仙たちは言った。「おお大いなる賢者よ、その聖なる顕現の栄光はいかにして、かくもその地に स्थापितされたのですか。ナンディケーシャの恩寵により、いま私たちに説き明かしてください。」

Verse 15

सूत उवाच । सम्यक्पृष्टं भवद्भिश्च कथयामि यथाश्रुतम् । शौनकाद्याश्च मुनयः सर्वे हि शृणुतादरात्

スータは言った。「汝らの問いはまことに適切である。私は聞き伝えられたとおり、ありのままに語ろう。シャウナカをはじめとする諸牟尼よ、汝らすべて、敬虔なる心で聴け。」

Verse 16

पुरा युधिष्ठिरेणैव पृष्टश्च ऋषिसत्तमः । यथोवाच तथा वच्मि भवत्स्नेहानुसारतः

かつて、最勝の聖仙はユディシュティラ自らに問われた。彼がその時語ったとおりに、今わたしも汝らへの慈愛に促されて語る。

Verse 17

रेवायाः पश्चिमे तीरे कर्णिकी नाम वै पुरी । विराजते सुशोभाढ्या चतुर्वर्णसमाकुला

レーヴァー河の西岸にはカルニキーと名づけられた都があり、麗しき光を放ち、四ヴァルナの人々で満ちている。

Verse 18

तत्र द्विजवरः कश्चिदुत्तस्य कुलसम्भवः । काश्यां गतश्च पुत्राभ्यामर्पयित्वा स्वपत्निकाम्

そこに、ウッタの家系に生まれた優れたバラモンがいた。彼は妻を二人の息子に託し、カーシーへ赴いた。

Verse 19

तत्रैव स मृतो विप्रः पुत्राभ्यां च श्रुतन्तदा । तदीयं चैव तत्कृत्यं चक्राते पुत्रकावुभौ

その地でそのバラモンは亡くなり、二人の息子はその報せを聞いた。息子たちはただちに父のため、しかるべき葬送の儀礼を執り行った。

Verse 20

पत्नी च पालयामास पुत्रौ पुत्रहितैषिणी । पुत्रौ च वर्जयित्वा च विभक्तं वै धनं तया

妻は子らの益を願い、二人の息子を養い守った。だが息子たちを脇に置き（関わらせず）、彼女自身が財を分け与えた。

Verse 21

स्वीयं च रक्षितं किंचिद्धनं मरणहेतवे । ततश्च द्विजपत्नी हि कियत्कालं मृता च सा

彼女は死のため（すなわち最期の儀礼の備えとして）自分の財を少し取り置いた。その後、そのバラモンの妻はしばらくの間、死したままであった。

Verse 22

कदाचित्क्रियमाणा सा विविधं पुण्यमाचरत् । न मृता दैवयोगेन द्विजपत्नी च सा द्विजाः

ある時、因縁のめぐりにより、彼女はさまざまな功徳ある行と善き儀礼を修した。宿業のはたらきによって彼女は死なず、そのバラモンの妻は生きながらえた、ああバラモンたちよ。

Verse 23

यदा प्राणान्न मुमुचे माता दैवात्तयोश्च सा । तद्दृष्ट्वा जननीकष्टं पुत्रकावूचतुस्तदा

そのとき、宿業の力により母はまだ命を捨てなかった。母の甚だしい苦しみを見て、二人の息子はその場で語りかけた。

Verse 24

पुत्रावूचतुः । किं न्यूनं विद्यते मातः कष्टं यद्विद्यते महत् । व्रियतां तदृतं प्रीत्या तदावां करवावहे

息子たちは言った。「母上、何が不足しておられるのですか。いかなる大きな苦難があるのですか。慈しみをもって真実をお告げください。それを私たち二人が喜んで成し遂げましょう。」

Verse 25

सूत उवाच । तच्छ्रुत्वोक्तं तया तत्र न्यूनं तु विद्यते बहु । तदेव क्रियते चेद्वै सुखेन मरणं भवेत्

スータは語った。「彼女がそこで述べたことを聞いてみると、なお多くが未だ満たされていないと知られた。だがその教えをまことに実行するなら、死そのものさえ安らかで穏やかなものとなる。」

Verse 26

ज्येष्ठपुत्रश्च यस्तस्यास्तेनोक्तं कथ्यतान्त्वया । करिष्यामि तदेतद्धि तया च कथितन्तदा

「そして、彼女の長子が何を語ったのかも、あなたが私に告げよ。まことに私はそのとおりに行う。彼女もまた、その時に同じことを語っていたのだから。」

Verse 27

द्विजपत्न्युवाच । शृणु पुत्र वचः प्रीत्या पुरासीन्मे मनः स्पृहा । काश्यां गंतुं तथा नासीदिदानीं म्रियते पुनः

バラモンの妻は言った。「わが子よ、喜びと愛をもって私の言葉を聞きなさい。昔、私の心に一つの憧れが起こった――カーシーへ赴きたい、と。しかしそれは果たせなかった。今、その憧れが再びよみがえり、まるで死してまた生まれ直すかのようなのだ。」

Verse 28

ममास्थीनि त्वया पुत्र क्षेपणीयान्यतन्द्रितम् । गंगाजले शुभं तेद्य भविष्यति न संशयः

「わが子よ、怠らずに、私の遺骨をガンガーの水に沈めなさい。これによって、今日まさに汝に吉祥がもたらされる――疑いはない。」

Verse 29

सूत उवाच । इत्युक्ते च तया मात्रा स ज्येष्ठतनयोब्रवीत् । मातरं मातृभक्तिस्तु सुव्रतां मरणोन्मुखीम्

スータは語った。母がそのように語り終えると、長子は母に答えた――母としての務めに篤く、誓戒（ヴラタ）に堅く、いま死に向かいつつあるその母に。

Verse 30

पुत्र उवाच । मातस्त्वया सुखेनैव प्राणास्त्याज्या न संशयः । तव कार्यं पुरा कृत्वा पश्चात्कार्यं मदीयकम्

子は言った。「母上よ、疑いなく、安らかに命を捨て給え。まず母上ご自身の務めを成し遂げ、その後に、我がためになすべきことをなされよ。」

Verse 31

इति हस्ते जलं दत्त्वा यावत्पुत्रो गृहं गतः । तावत्सा च मृता तत्र हरस्मरणतत्परा

かくして彼の手に水を授け、子がまだ家路の途中にある間に、彼女はその場で息を引き取った――ハラ（主シヴァ）を念ずることに全心を捧げて。

Verse 32

तस्याश्चैव तु यत्कृत्यं तत्सर्वं संविधाय सः । मासिकं कर्म कृत्वा तु गमनाय प्रचक्रमे

彼女のためになすべきことをすべて整え、定められた月例の儀礼を修したのち、彼は旅立ちの支度に取りかかった。

Verse 33

द्वयोः श्रेष्ठतमो यो वै सुवादो नाम विश्रुतः । तदस्थीनि समादाय निस्सृतस्तीर्थकाम्यया

二人のうち最もすぐれ、スヴァーダと名高い者がいた。彼はその遺骨を携え、ティールタ（聖なる巡礼地）を求める願いに駆られて旅立った。

Verse 34

संगृह्य सेवकं कंचित्तेनैव सहितस्तदा । आश्वास्य भार्य्यापुत्रांश्च मातुः प्रियचिकीर्षया

そのとき彼は一人の従者を伴い、ともに出立した。母の喜ぶことを成そうとして、妻子をも慰め励ました。

Verse 35

श्राद्धदानादिकं भोज्यं कृत्वा विधिमनुत्तमम् । मंगलस्मरणं कृत्वा निर्जगाम गृहाद्द्विजः

シュラーダ（śrāddha）や布施などに関わる供食と供物を、最上の定められた作法に従って整え、吉祥を聖なる唱念によって想起したのち、二度生まれのバラモンは家を出立した。

Verse 36

तद्दिने योजनं गत्वा विंशति ग्रामके शुभे । उवासास्तं गते भानौ गृहे विप्रस्य कस्यचित्

その日のうちに一ヨージャナを進み、吉祥なる二十の村々を過ぎ、日が沈むと、あるバラモンの家に宿を取った。

Verse 37

चक्रे सन्ध्यादिसत्कर्म स द्विजो विधिपूर्वकम् । स्तवादि कृतवांस्तत्र शंभोरद्भुतकर्मणः

その二度生まれの者は、作法に則ってサンディヤー（Sandhyā）の儀礼をはじめとする正しき務めをつつがなく行い、さらにその場で、奇しき御業をなすシャンブ（Śambhu）に讃歌などの奉仕行を捧げた。

Verse 38

सेवकेन तदा युक्तो ब्राह्मणः संस्थितस्तदा । यामिनी च गता तत्र मुहूर्तद्वयसंमिता

その後、バラモンは従者を伴ってそこに留まり、夜はその地で過ぎていった。時の長さはおよそ二ムフールタ（muhūrta）であった。

Verse 39

एतस्मिन्नंतरे तत्रैकमाश्चर्य्यमभूत्तदा । शृणुतादरतस्तच्च मुनयो वो वदाम्यहम्

その時まさにその場所で、驚くべき不思議な出来事が起こった。おお聖仙たちよ、敬虔なる心で聴け—我は汝らにそれを語ろう。