HomeRig VedaMandala 10Sukta 43Mantra 11
Previous Mantra

Mantra 11

Sukta 10.43

Devata: Brihaspati and Indra (dual protection and widening)
Chandas: Trishtubh (probable; needs metrical confirmation)

बृहस्पतिर्नः परि पातु पश्चादुतोत्तरस्मादधरादघायोः । इन्द्रः पुरस्तादुत मध्यतो नः सखा सखिभ्यो वरिवः कृणोतु ॥

बृह॒स्पति॑र्न॒: परि॑ पातु प॒श्चादु॒तोत्त॑रस्मा॒दध॑रादघा॒योः । इन्द्र॑: पु॒रस्ता॑दु॒त म॑ध्य॒तो न॒: सखा॒ सखि॑भ्यो॒ वरि॑वः कृणोतु ॥

bṛ́haspátir naḥ pári pātu paścā́d utóttarasmād ádharād aghāyóḥ | índraḥ purástād utá madhyató naḥ sákhā sákhibhyo váṛivaḥ kṛṇotu ||

ブリハスパティ(Bṛhaspati)がわれらを周く守護せよ――後ろより、また上より、下より、悪を欲する諸力に対して。インドラ(Indra)は前に、またわれらのただ中に、友として、友らのために広き余地と妨げなき通路を開きたまえ。

बृ॒हस्पतिः॑ । नः॒ । परि॑ । पा॒तु॒ । प॒श्चात् । उ॒त । उत्ऽत॑रस्मात् । अध॑रात् । अ॒घ॒ऽयोः । इन्द्रः॑ । पु॒रस्ता॑त् । उ॒त । म॒ध्य॒तः । नः॒ । सखा॑ । सखि॑ऽभ्यः । वरि॑ऽवः । कृ॒णो॒तु॒ ॥बृहस्पतिः । नः । परि । पातु । पश्चात् । उत । उत्तरस्मात् । अधरात् । अघयोः । इन्द्रः । पुरस्तात् । उत । मध्यतः । नः । सखा । सखिभ्यः । वरिवः । कृणोतु ॥bṛhaspatiḥ | naḥ | pari | pātu | paścāt | uta | ut-tarasmāt | adharāt | agha-yoḥ | indraḥ | purastāt | uta | madhyataḥ | naḥ | sakhā | sakhi-bhyaḥ | vari-vaḥ | kṛṇotu

बृहस्पतिःBṛhaspati
बृहस्पतिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootबृहस्पति- (प्रातिपदिक) < बृह् (वृद्धौ) + पति-
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
परिaround
परि:
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
पातुmay (he) protect
पातु:
TypeVerb
Rootपा (रक्षणे)
पश्चात्from behind
पश्चात्:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपश्चात् (अव्यय)
उतand / also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
उत्तरात्from the north / from above
उत्तरात्:
अपादान
TypeNoun (directional)
Rootउत्तर- (प्रातिपदिक)
स्मात्from that (side)
स्मात्:
अपादान
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) + स्मात् (पञ्चमी-एकवचन-प्रत्ययः)
अधराৎfrom below
अधराৎ:
अपादान
TypeNoun (directional)
Rootअधर- (प्रातिपदिक)
अघायोःof the two evils / of the two harmful (ones)
अघायोः:
सम्बन्ध
TypeNoun/Adjective (gen. dual)
Rootअघ- (प्रातिपदिक) + -यु (वेदिक-प्रत्ययः ‘युक्त/सम्बद्ध’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र- (प्रातिपदिक)
पुरस्तात्from the front
पुरस्तात्:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात् (अव्यय)
उतand / also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (निपात)
मध्यतःfrom the middle
मध्यतः:
अधिकरण
TypeIndeclinable (ablatival adverb)
Rootमध्य- (प्रातिपदिक) + -तस् (तसिल्)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
सखा(as) a friend
सखा:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootसखि- (प्रातिपदिक)
सखिभ्यःto the friends
सखिभ्यः:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसखि- (प्रातिपदिक)
वरिवःwide space; room; free course (protection)
वरिवः:
कर्म
TypeNoun
Rootवरिवस्- (प्रातिपदिक)
कृणोतुmay (he) make
कृणोतु:
TypeVerb
Rootकृ (करणे)