Rig Veda 10.154.5: Mandala 10, Sukta 154, Mantra 5

Sukta 10.154

Devata: Yama (explicit); Ṛṣis/Kavis (invoked company)

Samhita Patha (Devanagari)

सहस्रणीथाः कवयो ये गोपायन्ति सूर्यम् । ऋषीन्तपस्वतो यम तपोजाँ अपि गच्छतात् ॥

Transliteration

sahasranī́thāḥ kaváyo yé gopā́yanti sū́ryam | ṛṣī́n tápasvato yama tapojā́ṃ ápi gacchatāt ||

Translation

ヤマよ、また彼を、tapasに富み、tapasより生まれたリシたちのもとへ赴かせよ。千の導きをもつ詩聖であり、太陽を守護する者たち――光明なるṛtaの守り手へ。彼が彼らに到達せんことを。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सहस्रणीथाः: the thousand-guiding (leaders), i.e., very many guides
• सहस्रणीथाः: कर्तृ (यः-सम्बन्धे विशेषण/नाम)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: सहस्र-णीथ (प्रातिपदिक; ‘सहस्र’ + ‘नीथ’ < √नी ‘नेतुम्/नयति’)

• कवयः: seers, poets
• कवयः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• ये: who
• ये: कर्तृ (सम्बन्धसूचकः)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गोपायन्ति: they protect, guard
• गोपायन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गुप्/√गोपाय (धातु; denominative/causative sense ‘to guard, protect’)

• सूर्यम्: the Sun
• सूर्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सूर्य (प्रातिपदिक)

• ऋषीन्: the seers
• ऋषीन्: कर्म (गच्छतात् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)

• तपस्वतः: austere, practicing ascetic heat
• तपस्वतः: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: तपस्वत् (प्रातिपदिक; ‘possessing tapas’)

• यम: O Yama
• यम: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: यम (प्रातिपदिक; देवता)

• तपोजान्: born of tapas (ascetic heat)
• तपोजान्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective (substantivized)
• Root: तपोजा (प्रातिपदिक; ‘तपस्’ + ‘जा’ < √जन् ‘to be born’)

• अपि: also, indeed
• अपि: सम्बन्ध/उपपद (भावार्थे ‘also, indeed’)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (निपात)

• गच्छतात्: let (him/it) go; may (he) lead/go
• गच्छतात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु)