Sukta 114

Mantra 1

घर्मा समन्ता त्रिवृतं व्यापतुस्तयोर्जुष्टिं मातरिश्वा जगाम । दिवस्पयो दिधिषाणा अवेषन्विदुर्देवाः सहसामानमर्कम् ॥

二つの熱き器は四方にわたり三重の囲いをひろげた。その嘉納された歓びのために、マータリシュヴァンは来臨した。天の乳を希い、彼らはそれを探し求めた。神々は、力によって量られる詠唱——燃え立つ讃歌——を知っていた。

Mantra 2

तिस्रो देष्ट्राय निॠतीरुपासते दीर्घश्रुतो वि हि जानन्ति वह्नयः । तासां नि चिक्युः कवयो निदानं परेषु या गुह्येषु व्रतेषु ॥

三柱のニリティ（Nirr̥ti）は、秩序を定める者（Ordainer）に仕え近づく。遠くを聞き取る火の担い手（vahni）らは、それらをよく知っている。賢者たちはその根拠を見極めた——彼岸にあり、秘められた誓戒（vrata）のうちにあるものを。

Mantra 4

एकः सुपर्णः स समुद्रमा विवेश स इदं विश्वं भुवनं वि चष्टे । तं पाकेन मनसापश्यमन्तितस्तं माता रेळ्हि स उ रेळ्हि मातरम् ॥

ただ一つ、善き翼をもつ神鳥がいる。彼は大海へと入り、この全世界、このあらゆる生成を見渡す。熟した心をもって、私は近くから彼を見た。母は彼を慈しみ、彼もまた母を慈しむ。

Mantra 5

सुपर्णं विप्राः कवयो वचोभिरेकं सन्तं बहुधा कल्पयन्ति । छन्दांसि च दधतो अध्वरेषु ग्रहान्त्सोमस्य मिमते द्वादश ॥

霊感を受けた賢者たち、詩人たちは、言葉によって善翼の唯一者を——存在としては一つでありながら——多様にかたちづくる。祭儀（adhvara）に韻律（chandas）を据え、彼らはソーマ（Soma）の十二の杯を量り定める。

Mantra 6

षट्त्रिंशाँश्च चतुरः कल्पयन्तश्छन्दांसि च दधत आद्वादशम् । यज्ञं विमाय कवयो मनीष ऋक्सामाभ्यां प्र रथं वर्तयन्ति ॥

彼らは三十六と四とを整え、諸韻律（チャンダス）をそれぞれの座に据え、十二重の秩序を打ち立てる。祭儀を測り定めつつ、詩聖たちは光ある思慮によって、ṚkとSāmanの力により、業の戦車を前へと転じ動かす。

Mantra 7

चतुर्दशान्ये महिमानो अस्य तं धीरा वाचा प्र णयन्ति सप्त । आप्नानं तीर्थं क इह प्र वोचद्येन पथा प्रपिबन्ते सुतस्य ॥

この（秘義）にはさらに十四の大いなる相がある。堅固なる詩聖たちは、Vāc（言葉）によって、それを七として前へ導く。ここで誰が、到達しうる渡し場を、また搾り出されたソーマ（Soma）を深く飲むその道を語り得ようか。

Mantra 8

सहस्रधा पञ्चदशान्युक्था यावद्द्यावापृथिवी तावदित्तत् । सहस्रधा महिमानः सहस्रं यावद्ब्रह्म विष्ठितं तावती वाक् ॥

千の仕方において、十五の讃歌（yuktha）は天と地ほどに広がる――まことに、それ（Tat）もまたそのほどに広大である。千の仕方においてその偉大さは千重であり、ブラフマン（Brahman）が確立されるところまで、Vāc（言葉）はそこまで及ぶ。

Mantra 9

कश्छन्दसां योगमा वेद धीरः को धिष्ण्यां प्रति वाचं पपाद । कमृत्विजामष्टमं शूरमाहुर्हरी इन्द्रस्य नि चिकाय कः स्वित् ॥

韻律（chandas）の結び（yoga）を知る賢者（dhīra）は誰か。言語（Vāc）に向かう聖なる座（dhīṣṇyā）に到ったのは誰か。祭官（ṛtvij）たちのうち第八の勇士と呼ばれるのは誰か。インドラ（Indra）の二頭の黄褐の駿馬（harī）を、まことに見分けたのは誰であろうか。

Mantra 10

भूम्या अन्तं पर्येके चरन्ति रथस्य धूर्षु युक्तासो अस्थुः । श्रमस्य दायं वि भजन्त्येभ्यो यदा यमो भवति हर्म्ये हितः ॥

ある者たちは大地の境をめぐり歩み、轅（ながえ）と轭のところに、くびきを負って立つ。彼らに労苦の取り分が分け与えられる――ヤマ（Yama）が家に据えられ、内に安住するときに。