Mantra 12
Sukta 1.15
Rishi: Medhātithi Kāṇva
Devata: Agni (implicit as yajña-nī and Gārhapatya-associated; the sacrificial leader-fire)
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
गार्हपत्येन सन्त्य ऋतुना यज्ञनीरसि । देवान्देवयते यज ॥
Samhita Patha (IAST)
गार्ह॑पत्येन सन्त्य ऋ॒तुना॑ यज्ञ॒नीर॑सि । दे॒वान्दे॑वय॒ते य॑ज ॥
Transliteration
gā́rhapatyena santya ṛtúnā yájnanīr asi | devā́n devayaté yaja ||
Translation
ガールハパティヤ（家火）を基としてṛtaに安住し、正しい度量によって汝は祭祀の導き手である。神を求める者のために、諸神へ供犠せよ。
Padapatha (Word Analysis)
गार्ह॑पत्येन । स॒न्त्य॒ । ऋ॒तुना॑ । य॒ज्ञ॒ऽनीः । अ॒सि॒ । दे॒वान् । दे॒व॒य॒ते । य॒ज॒ ॥गार्हपत्येन । सन्त्य । ऋतुना । यज्ञनीः । असि । देवान् । देवयते । यज ॥gārhapatyena | santya | ṛtunā | yajña-nīḥ | asi | devān | devayate | yaja
Word by Word
गार्हपत्येनwith/by the Gārhapatya (household) fire
गार्हपत्येन:
करण
TypeNoun (instrumental usage)
Rootगार्हपत्य (प्रातिपदिक; गृहपति-सम्बन्धि)
सन्त्यःbeing, existing (fem. pl.)
सन्त्यः:
कर्तृ (विशेषणरूपेण)
TypeAdjective/Participle
Rootसत् (√अस् ‘to be’ का वर्तमान कृदन्त; प्रातिपदिक ‘सन्त्’)
ऋतुनाwith/by the proper season/rite-order
ऋतुना:
करण
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
यज्ञनीःthe sacrificial (one); the one fit for sacrifice
यज्ञनीः:
कर्तृ
TypeNoun/Adjective
Rootयज्ञनी (प्रातिपदिक; यज्ञ-सम्बन्धिनी)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू ‘to be’)
देवान्the gods
देवान्:
कर्म
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवयते(he) worships/serves (the gods)
देवयते:
कर्तृ (यजमानः/स्तोता)
TypeVerb
Root√दिव्/देव् (देवयति ‘to worship, to seek the gods’)
यजworship! / sacrifice!
यज:
—
TypeVerb (imperative)
Root√यज् (to sacrifice, worship)