Shloka 17

महोदरवधः

The Slaying of Mahodara

Devanagari script

आविध्यतु स तंदीप्तंपरिघंतस्यदर्शयन् ।परिघाग्रेणवेगेनजघानास्यहयोत्तमान् ।6.98.17।।

Transliteration

āvidhya tu sa taṃ dīptaṃ parighaṃ tasya darśayan |

parighāgreṇa vegena jaghānāsya hayottamān ||6.98.17||

Translation

彼は燃えさかる鉄の棒を振り回して相手に示し、その先端をもって凄まじい勢いで打ち下ろし、マホーダラの最上の馬を討ち倒した。

Word by Word

• आविध्य: having whirled/brandished
• आविध्य: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: आ-√विध् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having brandished/whirled)

• तु: then/indeed
• तु: सम्बन्ध/वाक्य-सम्बन्ध (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• स: he
• स: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तम्: that
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परिघम् इति विशेष्य

• दीप्तम्: blazing/glowing
• दीप्तम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त (कृदन्त; √दीप् धातु)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; परिघम् इति विशेषणम्

• परिघम्: iron bar/club
• परिघम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: परिघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्य: of him/his
• तस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन

• दर्शयन्: showing/exhibiting
• दर्शयन्: कर्तृ-विशेषण/सहक्रिया (Concomitant action)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु; कृदन्त)
• Form: वर्तमानकृदन्त (present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स इति विशेषणरूपेण (while showing)

• परिघाग्रेण: with the tip of the bar
• परिघाग्रेण: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: परिघ-अग्र (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (परिघस्य अग्रं); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• वेगेन: with speed
• वेगेन: करण/रीति (Manner/means)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; क्रियाविशेषणार्थ (with speed)

• जघान: struck
• जघान: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अस्य: of him/of his
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसक, षष्ठी, एकवचन

• हयोत्तमान्: the best horses
• हयोत्तमान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: हय-उत्तम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: कर्मधारय-समास (उत्तमाः हयाः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

Context

Sugriva, picking up that glowing iron bar, exhibiting its top, whirling it around, struck the best of horses of Mahodara.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Mahodara
• Parigha (iron bar/club)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

In dharmic combat, disabling the enemy’s mobility can be a strategic act to reduce harm and gain control, rather than indiscriminate slaughter.

What is the narrative situation?

Sugrīva uses a parigha to strike Mahodara’s horses, crippling his chariot’s movement.

Which character virtue is emphasized?

Strategic courage—Sugrīva targets the opponent’s tactical advantage (the chariot team).