Shloka 75
इन्द्रजित्-वधः
The Slaying of Indrajit
Devanagari script
तद्राक्षसतनूजस्यभिन्नस्कन्धंशिरोमहत् ।तपनीयनिभंभूमौददृशेरुधिरोक्षितम् ।।।।
Transliteration
tad rākṣasatanūjasya bhinnaskandhaṃ śiro mahat |
tapanīyanibhaṃ bhūmau dadṛśe rudhirokṣitam ||
Translation
首を断たれた羅刹の息子の巨大な頭は、血にまみれて地面に横たわっていたが、黄金のように輝いて見えた。
Word by Word
तत्that
तत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देशक (that)
राक्षसतनूजस्यof the rakshasa's son
राक्षसतनूजस्य:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootराक्षस + तनूज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी (genitive), एकवचन; तत्पुरुषः (राक्षसस्य तनूजः)
भिन्नस्कन्धम्with the neck/shoulder broken
भिन्नस्कन्धम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभिन्न + स्कन्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; कर्मधारयः (भिन्नः स्कन्धः यस्य)
शिरःhead
शिरः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा (nominative), एकवचन
महत्great/huge
महत्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; विशेषण
तपनीयनिभम्gold-like
तपनीयनिभम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootतपनीय + निभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण; तत्पुरुषः (तपनीयस्य निभः = like gold)
भूमौon the ground
भूमौ:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी (locative), एकवचन
ददृशेwas seen
ददृशे:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formलिट् (perfect), आत्मनेपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रायः अर्थः (was seen/appeared)
रुधिरोक्षितम्sprinkled with blood
रुधिरोक्षितम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootरुधिर + उक्षित (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) 'उक्ष्' धातोः; तत्पुरुषः (रुधिरेण उक्षितम्)
Context
Trunk broken off, the huge head of Indrajith bathed in blood was seen on the earth shining like gold.
Characters & Entities
I
Indrajit (rākṣasatanūja)G
Ground (bhūmi)B
Blood (rudhira)FAQs
The verse reflects karmic consequence within dharmic narrative: even the splendid and powerful, when aligned against righteousness, meet a definitive end.
After the strike, the aftermath is described visually: Indrajit’s severed head lies on the ground, bloodied yet shining.
Implicitly, the steadfast pursuit of justice by the dharmic side—resulting in the fall of a major aggressor.