Previous Verse
Next Verse

Shloka 69

इन्द्रजितः ब्रह्मास्त्र-यागः तथा वानरसेनाविध्वंसः

Indrajit’s Brahmastra Rite and the Crushing of the Vanara Host

स्वयम्भुवादत्तवरोमहात्मा ।समाहितोन्तर्हितभीमकायः ।कथंनुशक्योयुधिनष्टदेहोनिहन्तुमद्येन्द्रजिदुद्यतास्त्रः ।।।।

svayambhuvā dattavaro mahātmā |

samāhito 'ntarhitabhīmakāyaḥ |

kathaṃ nu śakyo yudhi naṣṭadeho

nihantum adyendrajid udyatāstraḥ ||

「今日の戦において、いかにしてインドラジットを討てようか――自生者ブラフマーより恩寵を授かり、心を定め、恐るべき姿を隠し、身は見えず、常に武器を掲げて戦う者を。」

svayambhuvāby the Self-born (Brahma)
svayambhuvā:
Kartr-karana (कर्तृ-करण)
TypeNoun
Rootsvayambhū (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (करण/कर्तृ), एकवचन
datta-varaḥboon-endowed
datta-varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootdatta (कृदन्त; √dā/दा धातु) + vara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (दत्तः वरः यस्य)
mahātmāgreat-souled one
mahātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + ātman (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः
samāhitaḥcomposed/steadfast
samāhitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsamāhita (कृदन्त; √dhā/धा धातु, sam-ā-उपसर्ग)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकृदन्त (क्त)
antarhita-bhīma-kāyaḥconcealed, of dreadful body
antarhita-bhīma-kāyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootantarhita (कृदन्त; √dhā/धा, antar-उपसर्गार्थ) + bhīma (प्रातिपदिक) + kāya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-समासः (अन्तर्हितः च सः भीमकायः)
kathamhow
katham:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootkatham (अव्यय)
Formप्रश्नवाचक अव्यय (interrogative adverb)
nuindeed/then (particle)
nu:
Prashna (प्रश्न)
TypeIndeclinable
Rootnu (अव्यय)
Formप्रश्न/अनुनासिक-निपात (particle)
śakyaḥpossible (to be done)
śakyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootśakya (कृदन्त; √śak/शक् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; शक्-धातोः यत्-प्रत्ययान्त (possible)
yudhiin battle
yudhi:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootyudh (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण), एकवचन
naṣṭa-dehaḥwhose body is unseen/vanished
naṣṭa-dehaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootnaṣṭa (कृदन्त; √naś/नश् धातु) + deha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (नष्टः देहः यस्य)
nihantumto kill
nihantum:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Root√han (हन् धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive (भावे/कर्तरि); ‘to slay’
adyanow/today
adya:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootadya (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (today/now)
indrajitIndrajit
indrajit:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootindrajit (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम (proper name)
udyata-astraḥwith weapons raised/ready
udyata-astraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootudyata (कृदन्त; √yam/यम् धातु, ud-उपसर्ग) + astra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (उद्यतानि अस्त्राणि यस्य)

"How can it be possible now to destroy that great Indrajith who is conferred with boons of invincibility by the creator Brahma, who is steadfast and is concealed in dreadful form with weapons uplifted?"

R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
I
Indrajit
B
Brahmā (Svayambhū)
B
Boons (vara)

FAQs

Dharma includes humility before reality: acknowledging an opponent’s extraordinary protections prevents reckless action and supports righteous, measured decision-making.

Rāma explains the difficulty of killing Indrajit because of boons and concealment during combat.

Discernment (viveka): Rāma evaluates the battlefield conditions and the enemy’s advantages without denial.