Shloka 47

कुम्भकर्णवधः

The Slaying of Kumbhakarna

Devanagari script

कुम्भकर्णोमहानादस्त्रासयन् सर्ववानरान् ।शूलंससर्जवैरोषादङ्गदेतुमहाबलः ।।।।

Transliteration

kumbhakarṇo mahānādas trāsayan sarvavānarān |

śūlaṃ sasarja vairoṣād aṅgade tu mahābalaḥ ||

Translation

轟く咆哮の大力者クンバカルナは、すべてのヴァーナラを震え上がらせ、怒りに燃えてアーンガダへシュūラ（槍）を投げ放った。

Word by Word

• तम्: him/that (weapon)
• तम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• आपतन्तम्: falling/coming towards
• आपतन्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: आ-पत् (धातु)
• Form: वर्तमानकाले कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बुद्ध्वा: having understood
• बुद्ध्वा: पूर्वकाल-क्रिया
• Type: Indeclinable
• Root: बुध् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)

• तु: then/indeed
• तु: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात

• युद्धमार्गविशारदः: skilled in the ways of battle
• युद्धमार्गविशारदः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: युद्ध-मार्ग-विशारद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (युद्धमार्गे विशारदः)

• लाघवात्: due to agility
• लाघवात्: अपादान/हेतु
• Type: Noun
• Root: लाघव (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of cause)

• मोचयामास: caused to be released, freed
• मोचयामास: क्रिया
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: णिच्-प्रयोजक (causative) + लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• बलवान्: strong
• बलवान्: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: बलवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• वानरर्षभः: bull among Vanaras (best of Vanaras)
• वानरर्षभः: कर्ता
• Type: Noun
• Root: वानर-ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (वानराणां ऋषभः)

Context

Mighty Kumbhakarna agitated, making loud noise and frightening all the Vanaras hurled his pike on Angada.

Characters & Entities

• Kumbhakarṇa
• Angada
• Vānara
• Śūla (pike)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse illustrates how fear and fury can weaponize power; dharma emphasizes restraint and right targeting, whereas rage-driven violence spreads terror.

What is the narrative situation?

Kumbhakarṇa roars, panics the Vānara host, and launches a śūla directly at Angada.

Which character virtue is emphasized?

For Angada (in the next beat): alertness and disciplined skill; here, Kumbhakarṇa’s defining trait is violent ferocity.