Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

कुम्भकर्णप्रस्थानम् तथा अङ्गदप्रेरणा

Kumbhakarna’s sortie and Angada’s rallying of the Vanaras

साधुसौम्या निवर्तध्वंकिप्राणान्परिरक्षथ ।नालंयुद्धायवैरक्षोमहतीयंबिभीषका ।।।।

sādhu saumyā nivartadhvaṁ kiṁ prāṇān parirakṣatha | nālaṁ yuddhāya vai rakṣo mahatīyaṁ bibhīṣikā ||

善良なる者たちよ、落ち着いて引き返しなさい。なぜそれほど必死に命に執着するのか?この羅刹は真に戦うに値しない。彼はただ見るに恐ろしいだけの存在だ。

साधुwell!
साधु:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootसाधु (अव्यय/निपात)
Formप्रशंसार्थक/अनुज्ञार्थक-अव्यय (well!/good!)
सौम्याःO gentle ones
सौम्याः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; संबोधनार्थे (vocative sense though form = nominative plural)
निवर्तध्वम्return
निवर्तध्वम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√वृत् (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formलोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), मध्यमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपदम्
किम्why
किम्:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रश्नार्थक-अव्यय (why?/what for?)
प्राणान्lives
प्राणान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
परिरक्षथdo you protect/save
परिरक्षथ:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√रक्ष् (धातु) + परि (उपसर्ग)
Formलट्-लकार (वर्तमान/Present), मध्यमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदम्; प्रश्नार्थे
not
:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
अलम्capable/sufficient
अलम्:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअलम् (अव्यय)
Formपर्याप्त्यर्थक-अव्यय (sufficient/capable)
युद्धायfor battle
युद्धाय:
Sampradana (सम्प्रदान/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान/प्रयोजन), एकवचन
वैindeed
वै:
Sambandha (सम्बन्ध/वाक्यसम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवै (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक/खल्वर्थक-अव्यय (indeed)
रक्षःthe Rakshasa
रक्षः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘राक्षसः’ (demon)
महतीgreat
महती:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; इयम् इत्यस्य विशेषणम्
इयम्this
इयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
बिभीषिकाterror/fright
बिभीषिका:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootबिभीषिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

"O good Vanaras! You are modest. Return. Why are you protecting your life? This Rakshasa is not capable of facing war. He can create only fear."

A
Aṅgada
V
Vānara army
R
Rākṣasa (Kumbhakarṇa implied)

FAQs

Dharma requires discernment and steadiness: do not abandon rightful action merely due to frightening appearances.

Aṅgada urges the frightened Vānaras to return, reframing Kumbhakarṇa as more terrifying in appearance than invincible in combat.

Composure under threat—Aṅgada models calm reasoning to counter mass panic.