Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 60, Shloka 17
कुम्भकर्णविबोधनम्
The Awakening of Kumbhakarna
Devanagari script
मन्त्रयित्वाप्रसुप्तोऽयमितस्तुनवमेऽहनि ।।।।तंतुबोधयतक्षिप्रंकुम्भकर्णंमहाबलम् ।
Transliteration
mantrayitvā prasupto 'yam itas tu navame 'hani |
taṃ tu bodhayata kṣipraṃ kumbhakarṇaṃ mahābalam ||6.60.17||
Translation
評議ののち、彼はここより九日間眠り続けている。ゆえに、偉大な力をもつクンバカルナを速やかに起こせ。
Word by Word
मन्त्रयित्वाhaving deliberated
मन्त्रयित्वा:
पूर्वकाल (Prior action)
TypeVerb
Root√मन्त्र् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्तम् (gerund/absolutive)
प्रसुप्तःasleep
प्रसुप्तः:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रसुप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्वप् (धातु) उपसर्गः प्र)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; भूतकृदन्तः (क्त)
अयम्this (one)
अयम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; सर्वनाम
इतस्from here
इतस्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeIndeclinable
Rootइतस् (अव्यय)
Formअव्ययम्; अपादानार्थक/दिशार्थक (from here/therefrom)
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; विरोध/अन्वयार्थक (but/indeed)
नवमेon the ninth
नवमे:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeAdjective
Rootनवम (प्रातिपदिक; क्रमसंख्या)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; विशेषणम् (अहनि)
अहनिday
अहनि:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Time)
TypeNoun
Rootअहन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्
तम्him
तम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; सर्वनाम
तुindeed
तु:
सम्बन्ध (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्ययम्; अवधानार्थक (emphatic particle)
बोधयतawaken (you all)
बोधयत:
विधेय-क्रिया (Command)
TypeVerb
Root√बुध् (धातु)
Formलोट्-लकारः (Imperative), मध्यमपुरुषः (2nd), बहुवचनम्; परस्मैपदम्
क्षिप्रम्quickly
क्षिप्रम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्षिप्र (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषण-अव्ययम् (adverb)
कुम्भकर्णम्Kumbhakarna
कुम्भकर्णम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक; नाम)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्
महाबलम्mighty
महाबलम्:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा + बल (प्रातिपदिके)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; कर्मधारयः; विशेषणम् (कुम्भकर्णम्)
Context
"Deliberating like this with me, Kumbhakarna is sleeping for the ninth day from now. He may be quickly informed (aroused)."
Characters & Entities
R
RavanaK
KumbhakarnaFAQs
Timely action is part of duty: delay and inertia in crisis undermine responsibility; dharma requires prompt, coordinated response.
With Laṅkā threatened, Rāvaṇa presses his servants to awaken Kumbhakarṇa immediately, noting the duration of his sleep.
Promptness and decisive execution (kṣipratā, niścaya) in carrying out orders during emergencies.