Shloka 29

अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana

Hanuman’s rout of the Rakshasa host

Devanagari script

ततोऽन्यंवृक्षमुत्पाट्यकृत्वावेगमनुत्तमम् ।शिरस्यभिजघानाशुराक्षसेन्द्रमकम्पनम् ।।6.56.29।।

Transliteration

tato ’nyaṃ vṛkṣam utpāṭya kṛtvā vegam anuttamam |

śirasy abhijaghānāśu rākṣasendram akampanam ||6.56.29||

Translation

その後、さらに別の樹を根こそぎ引き抜き、比類なき勢いをこめて、羅刹の王アカンパナの頭上をたちまち打ち据えた。

Word by Word

• ततः: then
• ततः: सम्बन्ध (Discourse/sequence)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अपादान/क्रमवाचक-अव्ययम् (then/thereupon)

• अन्यम्: another
• अन्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular); वृक्षम् इति विशेषणम्

• वृक्षम्: tree
• वृक्षम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular)

• उत्पाट्य: having uprooted
• उत्पाट्य: पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
• Type: Indeclinable
• Root: उत्-पट् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त/अव्ययीभाव)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (absolutive/gerund)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: पूर्वकाल (Pūrvakāla/Anterior action)
• Type: Indeclinable
• Root: कृ (धातु) + त्वा (कृदन्त)
• Form: त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय-कृदन्तम् (absolutive/gerund)

• वेगम्: speed/impetus
• वेगम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वेग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular); कृत्वा इत्यस्य कर्म

• अनुत्तमम्: unsurpassed
• अनुत्तमम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Adjective
• Root: अनुत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; वेगम् इति विशेषणम्

• शिरसि: on the head
• शिरसि: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: शिरस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-एकवचनम् (Neuter, Locative, Singular)

• अभिजघान: struck
• अभिजघान: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: अभि-हन् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम् (3rd person singular)

• आशु: quickly
• आशु: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: शीघ्रवाचक-अव्ययम् (adverb of manner)

• राक्षसेन्द्रम्: the lord of Rakshasas
• राक्षसेन्द्रम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम् (Masculine, Accusative, Singular); राक्षसानाम् इन्द्रः इति षष्ठी-तत्पुरुषः

• अकम्पनम्: Akampana
• अकम्पनम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अकम्पन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया-एकवचनम्; राक्षसेन्द्रम् इति समानाधिकरणम्

Context

Then Hanuman performed another supreme deed by uprooting a tree and striking on the head of Akampana, the chief of Rakshasas.

Characters & Entities

• Hanuman
• Akampana
• Tree (vṛkṣa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma here is decisive protection: when a violent aggressor threatens the righteous side, swift and proportionate force can become a duty to prevent further harm.

What is the narrative situation?

Hanuman counters Akampana’s arrow attack by uprooting a tree and striking him directly.

Which character virtue is emphasized?

Parākrama (heroic initiative) and tactical decisiveness.