Shloka 19

अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana

Hanuman’s rout of the Rakshasa host

Devanagari script

तत्पर्वताग्रमाकाशेरक्षोबाणविदारितम् ।विकीर्णंपतितंदृष्टवाहनुमान्क्रोधमूर्छितः ।।6.56.19।।

Transliteration

tat parvatāgram ākāśe rakṣobāṇavidāritam |

vikīrṇaṃ patitaṃ dṛṣṭvā hanumān krodhamūrcchitaḥ ||6.56.19||

Translation

羅刹の矢により空中の山頂が砕かれ、破片となって散り落ちるのを見て、ハヌマーンは怒りの奔流に呑まれた。

Word by Word

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषणम् पर्वताग्रम्

• पर्वताग्रम्: mountain-peak
• पर्वताग्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर्वताग्र (प्रातिपदिक: पर्वत + अग्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः ('peak of a mountain')

• आकाशे: in the sky
• आकाशे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: आकाश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण

• रक्षोबाणविदारितम्: torn by rākṣasa arrows
• रक्षोबाणविदारितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: रक्षोबाणविदारित (प्रातिपदिक: रक्षस् + बाण + विदारित)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √दॄ 'to split' with वि-; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः ('split by rākṣasa-arrows')

• विकीर्णम्: scattered
• विकीर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वि+कॄ (धातु)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √कॄ/कीर् 'to scatter' with वि-; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् पर्वताग्रम्

• पतितम्: fallen
• पतितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √पत्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् पर्वताग्रम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund); धातु: दृश्

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• क्रोधमूर्छितः: overcome by anger
• क्रोधमूर्छितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रोधमूर्छित (प्रातिपदिक: क्रोध + मूर्छित)
• Form: कृदन्त: क्त (PPP) from √मूर्छ्; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः तत्पुरुषः ('fainted/overcome by anger'); विशेषणम् हनुमान्

Context

Hanuman seeing the peak of the mountain broken into pieces by Rakshasa's arrows and fallen was deluded with anger.

Characters & Entities

• Hanumān
• Akampana (implied as the archer)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It warns that even noble warriors can be swept by anger; dharma requires strength guided by discernment, not uncontrolled krodha.

What is the narrative situation?

Hanumān watches his improvised weapon (the lifted peak) destroyed mid-air and reacts with intense anger.

Which character virtue is emphasized?

Powerful emotional intensity—yet implicitly the need for restraint, since anger can cloud judgment even in righteous combat.