Shloka 16
अकम्पनवधः — The Slaying of Akampana
Hanuman’s rout of the Rakshasa host
Devanagari script
गृहीत्वातंमहाशैलंपाणिनैकेनमारुतिः ।सविनद्यमहानादंभ्रामयामासवीर्यवान् ।।6.56.16।।
Transliteration
gṛhītvā taṁ mahāśailaṁ pāṇināikena mārutiḥ | savinadya mahānādaṁ bhrāmayāmāsa vīryavān ||
Translation
勇猛なるマールティは、その大山を片手でつかみ、轟く大音声を放って、ぐるりと振り回した。
Word by Word
गृहीत्वाhaving seized
गृहीत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभावः; धातु: ग्रह्; अर्थे: 'having taken'
तम्that (it/him)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे/नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (singular)
महाशैलम्a great mountain
महाशैलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहाशैल (प्रातिपदिक: महा + शैल)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः कर्मधारयः ('great' + 'mountain')
पाणिनाwith (his) hand
पाणिना:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootपाणि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन; करण (instrument)
एकेनwith one (alone)
एकेन:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् पाणिना इति
मारुतिःMāruti (Hanumān)
मारुतिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमारुति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विनद्यhaving roared
विनद्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootनद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) उपसर्ग: वि-; धातु: नद्; अर्थे: 'having roared'
महानादम्a great roar
महानादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहानाद (प्रातिपदिक: महा + नाद)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः कर्मधारयः ('great' + 'sound/roar')
भ्रामयामासwhirled (it) around
भ्रामयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formलिट् (perfect/परस्मैपद), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; causative sense (णिच्) 'caused to whirl'
वीर्यवान्mighty/valiant
वीर्यवान्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषणम् (मारुतिः/सः)
Context
He, the heroic Maruthi, with one hand alone taking a huge mountain whirled round making loud noises.
Characters & Entities
H
Hanumān (Māruti)M
Mountain (mahāśaila)FAQs
Strength becomes meaningful when it protects Satya; the epic frames extraordinary power as legitimate when exercised in defense of a righteous mission.
Hanumān prepares a decisive strike by swinging the uprooted mountain, signaling imminent defeat for the rākṣasa.
Heroic potency (vīrya) joined with unwavering commitment to the cause of Dharma.