Shloka 85

युद्धलक्षण-निमित्तदर्शनं तथा लङ्काद्वारव्यूहः

War Omens and the Encirclement of Lanka’s Gates

Devanagari script

रावणस्यवच्शुत्वादीप्ताग्निसमतेजसा ।जगृहुस्तंततोघोराश्चत्वारोरजनीचराः ।।6.41.85।।

Transliteration

rāvaṇasya vacaḥ śrutvā dīptāgnisamatejasā |

jagṛhus taṃ tato ghorāś catvāro rajanīcarāḥ ||6.41.85||

Translation

ラーヴァナの命を聞くや、火のごとき光輝を放つアンガダを、恐るべき四人の夜行の者たちが捕らえた。

Word by Word

• रावणस्य: of Rāvaṇa
• रावणस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रावण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• वचः: words
• वचः: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala (पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund): ‘having heard’

• दीप्ताग्निसमतेजसा: with brilliance like blazing fire
• दीप्ताग्निसमतेजसा: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: दीप्त + अग्नि + सम + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः: दीप्ताग्निना समं तेजो यस्य (समासार्थे); करणवाचक (instrumental)

• जगृहुः: seized
• जगृहुः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kala (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: क्रमार्थक-अव्यय (thereupon)

• घोराः: terrible
• घोराः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘रजनीचराः’ इति विशेष्य

• चत्वारः: four
• चत्वारः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् (प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘रजनीचराः’ इति विशेष्य

• रजनीचराः: night-rangers (rākṣasas)
• रजनीचराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: रजनीचर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुषः: रजन्यां चरन्ति इति

Context

Thereafter, having heard the words of Ravana, the four Rakshasas seized Angada blazing in brilliance like fire.

Characters & Entities

• Rāvaṇa
• Aṅgada

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Even when force is applied unjustly, inner dharma can manifest as fearlessness and steadfastness; moral strength is not diminished by coercion.

What is the narrative situation?

Rāvaṇa’s men move to execute his order and physically seize Aṅgada.

Which character virtue is emphasized?

Aṅgada’s heroic radiance symbolizes courage and unwavering resolve in a hostile court.