Shloka 53

समुद्रतट-प्रयाणम् तथा वेलावन-निवेशः

March to the Seacoast and Encampment at the Shore

Devanagari script

सर्वं चैतद्विनाशाय राक्षसानामुप स्थितम् ।काले कालगृहीतानां नक्षत्र ग्रहपीडितम् ।।।।

Transliteration

sarvaṃ caitad vināśāya rākṣasānām upasthitam | kāle kālagṛhītānāṃ nakṣatragrahapīḍitam ||

Translation

これらすべての兆しは、羅刹（ラークシャサ）滅亡のために現れた。定められた終わりに捕らわれた者たちは、時至れば、星宿と惑星の圧迫によって打ち砕かれる。

Word by Word

• सर्वम्: all (this)
• सर्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समष्टिवाचक

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक अव्यय

• एतत्: this
• एतत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• विनाशाय: for destruction
• विनाशाय: Sampradāna (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: विनाश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; प्रयोजन (for destruction)

• राक्षसानाम्: of the rakshasas
• राक्षसानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: राक्षस (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध

• उपस्थितम्: has arisen/appeared
• उपस्थितम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उपस्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था (धातु) + उप-उपसर्ग + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त; 'has appeared/has come about'

• काले: at the time
• काले: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण (at the time)

• कालगृहीतानाम्: of those seized by death/time
• कालगृहीतानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: कालगृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; काल + √ग्रह् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष: कालेन गृहीताः (seized by time/death)

• नक्षत्रग्रहपीडितम्: afflicted by stars and planets
• नक्षत्रग्रहपीडितम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नक्षत्रग्रहपीडित (कृदन्त-प्रातिपदिक; नक्षत्र + ग्रह + √पीड् (धातु) + क्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष: नक्षत्रैः ग्रहैश्च पीडितम् (afflicted by stars and planets)

Context

Everything has sprung up for the destruction of rakshasas. Those that are caught up by death will be oppressed at the time of death.

Characters & Entities

• Rākṣasas
• Kāla (Time/Death)
• nakṣatra (stars)
• graha (planets)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Actions have consequences under Kāla: persistent adharma culminates in inevitable downfall, while dharma aligns with sustaining order and justice.

What is the narrative situation?

The omen-reading culminates in a clear forecast: the celestial signs indicate impending ruin for the Rākṣasas in the coming conflict.

Which character virtue is emphasized?

Trust in moral law (satya-dharma): the righteous side proceeds with conviction that justice will prevail in due time.