Shloka 32

लङ्काद्वारव्यूहवर्णनम् / Disposition at the Gates of Lanka

Devanagari script

वानरेन्द्रश्चबलवानृक्षराजश्चवीर्यवान् ।।।।राक्षसेन्द्रानुजश्चैवगुलोभवतुमध्यम: ।

Transliteration

vānarendraś ca balavān ṛkṣarājaś ca vīryavān | rākṣasendrānujaś caiva gulo bhavatu madhyamaḥ || 6.37.32 ||

Translation

強き猿軍の王と、勇猛なる熊の王と、さらに羅刹王の弟とが、戦陣の中央の位を占めよ。

Word by Word

• वानराः: monkeys
• वानराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वानर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• एव: only/indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• नः: our
• नः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी, बहुवचन; अत्र षष्ठी (Genitive) = 'our'

• चिह्नम्: mark/sign
• चिह्नम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चिह्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• स्वजने: among our own people
• स्वजने: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्वजन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट् (Periphrastic/भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• वयम्: we
• वयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, बहुवचन

• तु: but
• तु: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात

• मानुषेण: by/with a human (form)
• मानुषेण: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: मानुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; साधन/प्रकारे (in human form)

• एव: only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् संख्या; अत्र प्रथमा बहुवचनार्थे (we are seven)

• योत्स्यामहे: we will fight
• योत्स्यामहे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: युध् (धातु)
• Form: लृट् (Future), उत्तमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपद (युध्—योत्स्यते)

• परान्: enemies/others
• परान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• एषः: this (one)
• एषः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अत्र 'अहम् एषः' = 'I (am) this one' (self-reference)

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• भ्रात्रा: with (my) brother
• भ्रात्रा: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन

• लक्ष्मणेन: with Lakshmana
• लक्ष्मणेन: Sahakari (सहकारी)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; भ्रात्रा इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः (brother = Lakshmana)

• महौजसौ: the two of great prowess
• महौजसौ: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत्-ओजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, द्विवचन; विशेषणम् (अहम् + लक्ष्मणः implied); समासः कर्मधारयः (महत् ओजः यस्य)

• आत्मना: by myself
• आत्मना: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'स्वयम्' अर्थे (by myself)

• पञ्चमः: the fifth
• पञ्चमः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पञ्चम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विधेय-विशेषणम् (अयम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय

• अयम्: this (man)
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सखा: friend
• सखा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• मम: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन

• विभीषणः: Vibhishana
• विभीषणः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभीषण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सखा इत्यस्य समानाधिकरण (apposition)

Context

"That Ravana who is harming Daityas and Danavas, and great souls following wicked practices and armed by the boons is oppressing all people wandering all over. I, with Lakshmana, have determined to persecute and kill him and force my entry to the north gate."

Characters & Entities

• Sugrīva (implied by vānarendra)
• Jāmbavān
• Vibhīṣaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma appears as orderly conduct in warfare: positioning leaders to protect the host and maintain cohesion rather than fighting chaotically.

What is the narrative situation?

Rāma lays out the battle formation, appointing key allies to hold the center.

Which character virtue is emphasized?

Reliability and guardianship—placing trusted, proven leaders where the army most needs steadiness.