Shloka 47

वानर-ऋक्ष-सेना-प्रशंसा

Cataloguing the Vanara and Bear Forces

Devanagari script

तथाऽऽन्येवानरश्रेष्ठाविन्ध्यपर्वतवासिनः ।नशक्यन्तेबहुत्वात्तुसङ् ख्यातुंलघुविक्रमाः ।।।।

Transliteration

tathā ’nye vānaraśreṣṭhā vindhyaparvatavāsinaḥ |

na śakyante bahutvāt tu saṅkhyātuṃ laghuvikramāḥ || 6.27.47 ||

Translation

同じく、ヴィンドゥヤ山に住まう他の最上のヴァーナラたちがいる。あまりに数が多いため、俊敏で力強い戦士たちは数え上げることすらできない。

Word by Word

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• महाराज: O great king
• महाराज: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: महाराजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• महाप्रभावाः: of great might/splendor
• महाप्रभावाः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: महा + प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारयः (great in splendor/power)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Karta; repeated)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• महाशैल-निकाश-कायाः: having bodies like great mountains
• महाशैल-निकाश-कायाः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: महा + शैल + निकाश + काय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; उपमान-तत्पुरुषः (महाशैल-निकाशः = like a great mountain; कायाः = bodies)

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Karta; repeated)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• समर्थाः: capable
• समर्थाः: कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: समर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• क्षणेन: in a moment
• क्षणेन: करण (Karaṇa/Time-instrument)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; कालकरणे (instrument of time: ‘in a moment’)

• कर्तुम्: to make
• कर्तुम्: प्रयोजन (Infinitival complement)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु), तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-अन्त (infinitive): ‘to make/do’

• प्रविध्वस्त-विकीर्ण-शैलाम्: with mountains shattered and scattered
• प्रविध्वस्त-विकीर्ण-शैलाम्: कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa)
• Type: Adjective
• Root: प्र + वि + √ध्वंस् (धातु), क्त (कृदन्त) + वि + √कीर् (धातु), क्त (कृदन्त) + शैल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारयः (पृथिवीम् विशेषयति); प्रविध्वस्त = utterly shattered; विकीर्ण = scattered; शैला = with mountains (as attribute)

Context

"So also, those best of Vanaras of many kinds residing in Vindhya mountain of great valour in large numbers is impossible to count."

Characters & Entities

• Vindhya mountains
• Vānara hosts
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It highlights the moral weight of collective commitment: many join a righteous cause, making the force of dharma appear as overwhelming solidarity.

What is the narrative situation?

The narrator continues enumerating allied contingents, stressing that additional Vindhya-dwelling Vānaras are too numerous to count.

Which character virtue is emphasized?

Readiness and swiftness in action (laghu-vikrama) shared broadly across the ranks.