Shloka 4
निमित्तदर्शनम्
Portents Before the March to Laṅkā
Devanagari script
वाताश्चकलुषावान्तिकम्पतेचवसुन्धराः ।पर्वताग्राणिवेपन्तेपतन्तिचमहीरुहाः ।।6.23.4।।
Transliteration
vātāś ca kaluṣā vānti kampate ca vasundharā | parvatāgrāṇi vepante patanti ca mahīruhāḥ ||
Translation
「塵を含んだ風が吹き荒れ、大地さえ震える。山の峰々は揺らぎ、大樹は折れて倒れる。」
Word by Word
वाताःwinds
वाताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवात (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कलुषाःturbid/dusty
कलुषाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकलुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (वाताः)
वान्तिblow
वान्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वा (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
कम्पतेtrembles
कम्पते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√कम्प् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वसुन्धराthe earth
वसुन्धरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुन्धरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
पर्वताग्राणिmountain-peaks
पर्वताग्राणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपर्वत-अग्र (प्रातिपदिके)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पर्वतानाम् अग्राणि)
वेपन्तेshake/quiver
वेपन्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√वेप् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; आत्मनेपदम्
पतन्तिfall
पतन्ति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√पत् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
महीरुहाःtrees (earth-growers)
महीरुहाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमही-रुह (प्रातिपदिक; रुह < √रुह् धातु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (महीम् रुहन्ति)
Context
"The earth will turn into a mass of flesh and blood and will be covered by the mountains and tridents hurled by Vanaras and Rakshasas."
Characters & Entities
R
RamaL
LakshmanaE
Earth (Vasundharā)M
MountainsT
TreesFAQs
Dharma is vigilance: reading the environment and responding with restraint and readiness, not negligence, when signs indicate impending upheaval.
Natural disturbances appear as ominous portents immediately before the decisive military movement toward Laṅkā.
Alertness and situational awareness—Rama’s attentive leadership in crisis.