Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 21, Shloka 27
सागरप्रतीक्षा-क्रोधप्रादुर्भावः
Rama’s Vigil at the Ocean and the Rise of Wrath
Devanagari script
तेज्वलन्तोमहावेगास्तेजसासायकोत्तमाः ।प्रविशन्तिसमुद्रस्यसलिलंत्रस्तपन्नगम् ।।6.21.27।।
Transliteration
tejvalanto mahāvegās tejasā sāyakottamāḥ |
praviśanti samudrasya salilaṃ trastapannagam ||6.21.27||
Translation
光り燃え、凄まじい勢いで飛ぶ最上の矢は、海の水へと突き入り、その内に棲む蛇たちを恐れおののかせた。
Word by Word
तेthey (those)
ते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन (pronoun)
ज्वलन्तःblazing
ज्वलन्तः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootज्वल् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त
महावेगाःvery swift
महावेगाः:
कर्तृविशेषण (Karta-viśeṣaṇa/Subject qualifier)
TypeAdjective
Rootमहा (पूर्वपद) + वेग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; कर्मधारय: ‘महान् वेगः येषाम्’ (of great speed)
तेजसाwith brilliance
तेजसा:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया विभक्ति, एकवचन (instrumental singular)
सायकोत्तमाःthe finest arrows
सायकोत्तमाः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootसायक (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘सायकानाम् उत्तमाः’ (best among arrows)
प्रविशन्तिenter/pierce
प्रविशन्ति:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootप्र (उपसर्ग) + विश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
समुद्रस्यof the ocean
समुद्रस्य:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive relation)
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी विभक्ति, एकवचन (genitive singular)
सलिलम्water
सलिलम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootसलिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया विभक्ति, एकवचन
त्रस्तपन्नगम्with frightened serpents
त्रस्तपन्नगम्:
कर्मविशेषण (Karma-viśeṣaṇa/Object qualifier)
TypeAdjective
Rootत्रस्त (त्रस् धातु + क्त, कृदन्त) + पन्नग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; कर्मधारय: ‘त्रस्ताः पन्नगाः यस्मिन्/यत्र’ → ‘with frightened serpents’ (qualifying सलिलम्)
Context
Having spoken like that, Rama with his flaming red eyes seemed like the flame at the end of the universe and unassailable.
Characters & Entities
S
Samudra/Sāgara (Ocean)P
Pannagas (serpents)FAQs
The verse warns that even righteous force has collateral impact; Dharma requires awareness of consequences and proportionality.
Rāma’s arrows strike into the sea, disturbing its inhabitants and signaling imminent escalation.
Irresistible potency (tejas) that compels attention from an unresponsive power.