Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

भरद्वाजाश्रम-समागमः / Meeting Bharadvaja at the Hermitage

Homeward Blessings

मारीचदर्शनंचैवसीतोन्मधनमेव च ।कबन्धदर्शनंचैवसम्पाभिगमनंतथा ।।6.127.11।।सुग्रीवेण च तेसख्यंयथावालीहतस्त्वया ।मार्गणंचैववैदेह्याःकर्मवातात्मजस्य च ।।6.127.12।।विदितायां च सीतायांनलसेतुर्यथाकृतः ।यथाचादीपितालङ्काप्रहृष्टैर्हरियूथपैः ।।6.127.13।।सपुत्रबान्दवामात्यःसबलःसहावाहनः ।यथा च निहतःसंख्येरावणोबलदर्पितः ।।6.127.14।।यथा च निहतेतस्मिन् रावणेदेवकण्टके ।समागमश्चत्रिदशैर्यथादत्तश्चतेवरः ।।6.127.15।।सर्वंममैतद्विदितंतपसाधर्मवत्सल ।सम्पतन्ति च मेशिष्याःप्रवृत्ताख्याःपुरीमितः ।।6.127.16।।

mārīcadārśanaṃ caiva sītonmathanam eva ca | kabandhadarśanaṃ caiva sampābhigamanaṃ tathā ||

sugrīveṇa ca te sakhyaṃ yathā vālī hatas tvayā | mārgaṇaṃ caiva vaidehyāḥ karma vātātmajasya ca ||

viditāyāṃ ca sītāyāṃ nalasetūr yathā kṛtaḥ | yathā cādīpitā laṅkā prahṛṣṭair hariyūthapaiḥ ||

saputra-bāndhavāmātyaḥ sabalaḥ sahavāhanaḥ | yathā ca nihataḥ saṅkhye rāvaṇo baladarpitaḥ ||

yathā ca nihate tasmin rāvaṇe devakaṇṭake | samāgamaś ca tridaśair yathā dattaś ca te varaḥ ||

sarvaṃ mamaitad viditaṃ tapasā dharmavatsala | sampatanti ca me śiṣyāḥ pravṛttākhyāḥ purīm itaḥ ||

法を愛する御方よ、私は苦行の力によってこのすべてを知っております。すなわち、あなたがマーリーチャに遭われたこと、シーターを求めて胸をかき乱す悲嘆に沈まれたこと、カバンダを見られたこと、サンパーへ赴かれたこと、スグリーヴァと盟友となりヴァーリーをあなたが討たれたこと、ヴァイデーヒー探索と風神の子の功業、シーター発見、ナラが橋を築いたこと、歓喜する猿軍の将たちがランカーを焼き払ったこと、力を誇るラーヴァナが戦場で子ら・親族・大臣・軍勢・車乗りとともに討たれたこと。さらに、神々の棘であったそのラーヴァナが滅ぶと、デーヴァたちが集い、あなたに恩寵の願いを授けたこと。加えて、出来事を報告する我が弟子たちも都よりここへ到着しております。

यथाjust as / as
यथा:
Sambandha (correlative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (सम्बन्ध/उपमानार्थ-निपातः); ‘as/just as’ इत्यर्थे
and
:
Sambandha (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थ-निपातः)
निहतेwhen (he) was slain
निहते:
Adhikarana (locative absolute)
TypeAdjective
Root√हन् (धातु) + नि- उपसर्ग; निहत (कृदन्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); सप्तमी-एकवचनम्; पुल्लिङ्गे (तस्मिन्/रावणे इत्यस्य विशेषणम्); ‘when/after being slain’
तस्मिन्in that (event/person)
तस्मिन्:
Adhikarana (locative absolute)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; पुल्लिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचनम्
रावणेin/when Ravana
रावणे:
Adhikarana (locative absolute)
TypeNoun
Rootरावण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचनम्
देवकण्टके(who was) a thorn to the gods
देवकण्टके:
Adhikarana (locative absolute)
TypeNoun
Rootदेव + कण्टक (प्रातिपदिकौ)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी-तत्पुरुषः: देवानां कण्टकः); पुल्लिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति; एकवचनम्; रावणे इत्यस्य विशेषणम्
समागमःmeeting / assembly
समागमः:
Karta (subject)
TypeNoun
Rootसम् + आ + √गम् (धातु) → समागम (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचनम्
and
:
Sambandha (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थ-निपातः)
त्रिदशैःby/with the gods (thirty)
त्रिदशैः:
Karana (instrument/agentive)
TypeNoun
Rootत्रिदश (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; तृतीया-विभक्ति; बहुवचनम्
यथाjust as / as
यथा:
Sambandha (correlative adverbial)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (प्रकार/उपमानार्थ-निपातः)
दत्तःgiven / bestowed
दत्तः:
Karta (predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Root√दा (धातु) → दत्त (कृदन्त)
Formकृदन्त-भूतकर्मणि क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचनम्; वरः इत्यस्य विशेषणम्
and
:
Sambandha (conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयार्थ-निपातः)
तेto you
ते:
Sampradana (recipient)
TypeNoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; चतुर्थी-विभक्ति; एकवचनम् (तुभ्यम्-आदेशरूपम्)
वरःboon
वरः:
Karta (subject)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति; एकवचनम्

"This irreproachable wife of yours was abducted by Ravana while you were engaged with the protection of all ascetics and entrusted with the care of brahmanas."

B
Bharadvāja
R
Rāma
S
Sītā (Vaidehī)
M
Mārīca
K
Kabandha
S
Sampā
S
Sugrīva
V
Vālī
H
Hanūmān (Vātātmaja)
N
Nala
N
Nalasetu (bridge)
L
Laṅkā
R
Rāvaṇa
T
Tridaśas (gods)

FAQs

Dharma is portrayed as a coherent moral order witnessed by tapas and the gods: righteous effort, truthful purpose, and disciplined alliance culminate in the downfall of adharma.

At Bharadvāja’s hermitage, the sage recounts (as already known to him) the major milestones of Rāma’s journey—from crisis to alliance, discovery, bridge-building, and victory—ending with news arriving from the city.

Rāma’s dharma-niṣṭhā (steadfastness in righteousness): despite suffering, he follows rightful means—seeking counsel, forming alliances, and acting with restraint and purpose.