Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

पुष्पकविमान-प्रस्थानम्

The Pushpaka Vimāna Offered and the Return Prepared

स्नानानिचाङ्गरागाणिवस्त्राण्याभरणानि च ।चन्दनानि च दिव्यानिमाल्यानिविविधानि च ।।।।अलङ्कारविदश्चेमानार्यःपद्मनिभेक्षणाः ।उपस्थितास्त्वांविधवत्स्नापयिष्यन्तिराघव ।।।।

snānāni cāṅgarāgāṇi vastrāṇy ābharaṇāni ca |

candanāni ca divyāni mālyāni vividhāni ca ||

alaṅkāravidaś cemā nāryaḥ padma-nibhekṣaṇāḥ |

upasthitās tvāṃ vidhivat snāpayiṣyanti rāghava ||

ここに沐浴の用具と香油、衣と装身具があり、また天なる白檀の香と種々の花鬘もある。さらに、蓮華のごとき眼をもつ高貴な女たちが、装いに通じ、法にかなって汝を沐浴させるために控えている、ラグハヴァよ。

snānānibaths/bathing items
snānāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsnāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction): ‘and’
aṅga-rāgāṇiunguents/cosmetics
aṅga-rāgāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootaṅga-rāga (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष: अङ्गस्य रागः (anointing/cosmetic)
vastrāṇiclothes
vastrāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvastra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
ābharaṇāniornaments
ābharaṇāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootābharaṇa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
candanānisandalwood (paste)
candanāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootcandana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
divyānidivine/splendid
divyāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootdivya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण (qualifies candanāni/mālyāni etc.)
mālyānigarlands
mālyāni:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootmālya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
vividhānivarious
vividhāni:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
alaṅkāra-vidaḥskilled in adornment
alaṅkāra-vidaḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootalaṅkāra-vid (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; तत्पुरुष: अलङ्कारं वेत्ति इति; used as adjective for nāryaḥ
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
imāḥthese
imāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootidam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम; ‘these’ (qualifies nāryaḥ)
nāryaḥwomen
nāryaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootnārī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
padma-nibha-īkṣaṇāḥlotus-eyed
padma-nibha-īkṣaṇāḥ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootpadma-nibha-īkṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीहि: पद्मनिभे ईक्षणे यस्याः सा; ‘lotus-like-eyed’
upasthitāḥare present
upasthitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Root√sthā (स्था गतिनिवृत्तौ) + उप + क्त (कृदन्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त; ‘present/arrived’ (for nāryaḥ)
tvāmyou
tvām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (सर्वनाम), द्वितीया (2nd), एकवचन
vidhivatduly/according to rite
vidhivat:
Prakaraṇa (प्रकरण)
TypeIndeclinable
Rootvidhi-vat (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘according to rule/ritually’
snāpayiṣyantiwill bathe (you)
snāpayiṣyanti:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√snā (स्ना स्नाने) + णिच् (causative) + लृट्
Formलृट् (Simple Future), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिजन्त (causative): ‘will cause (you) to bathe’
rāghavaO Raghava
rāghava:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootrāghava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

"O Ruler of Rakshasas, send for my aerial car. My task has been completed here. How can I continue to stay here?"

R
Rāghava (Rāma)
W
Women attendants (nāryaḥ)

FAQs

Atithi-satkara (honoring a guest): proper hospitality and orderly service are presented as righteous conduct within royal and social maryādā.

Within the same sarga’s broader departure preparations, attendants present bathing and adornment items and offer formal service to Rāma.

Courtesy and protocol—service rendered with skill and proper procedure, reflecting disciplined care.