Shloka 21

रामस्तवः — ब्रह्मणा रामस्य नारायणत्वप्रकाशनम्

Rama-Stava: Brahma Reveals Rama’s Nārāyaṇa Identity

Devanagari script

दृश्यसेसर्वभूतेषुगोषु च ब्राह्मणेषु च ।।।।दिक्षुसर्वासुगगनेपर्वतेषुनदीषु च ।

Transliteration

dṛśyase sarvabhūteṣu goṣu ca brāhmaṇeṣu ca | dikṣu sarvāsu gagane parvateṣu nadīṣu ca ||

Translation

あなたはあらゆる生きとし生けるものの中に見られる——牛の中にも、ブラーフマナの中にも。四方の方角に、天空に、山々に、そして川々に。

Word by Word

• सहस्रचरणः: having a thousand feet
• सहस्रचरणः: विशेषण (epithet)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र + चरण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सहस्राणि चरणानि यस्य)

• श्रीमान्: glorious/fortunate
• श्रीमान्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; मतुप्-प्रत्ययान्त (possessive)

• शतशीर्षः: having a hundred heads
• शतशीर्षः: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: शत + शीर्षन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शतानि शीर्षाणि यस्य)

• सहस्रदृक्: having a thousand eyes
• सहस्रदृक्: विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सहस्र + दृश्/दृक् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (सहस्रम् दृशः/नेत्राणि यस्य)

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा, एकवचन

• धारयसि: support/sustain
• धारयसि: क्रिया (verbal predicate)
• Type: Verb
• Root: धृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• भूतानि: beings
• भूतानि: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: भूत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन

• पृथिवीम्: the earth
• पृथिवीम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय

• सपर्वताम्: together with mountains
• सपर्वताम्: विशेषण (qualifier of pṛthivīm)
• Type: Adjective
• Root: स + पर्वत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अव्ययीभावः (पर्वतैः सह) ‘पृथिवीम्’ इत्यस्य विशेषणम्

Context

"You are seen in cows and brahmanas. You exist in all quarters, in the sky, mountains and rivers."

Characters & Entities

• Cows
• Brāhmaṇas
• Directions
• Sky
• Mountains
• Rivers

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Seeing the divine in all beings supports compassion and restraint: Dharma requires honoring life (including cows) and upholding sanctity of knowledge and conduct (brāhmaṇas).

What is the narrative situation?

The praise shifts from titles to omnipresence, teaching that Rāma’s dharmic presence pervades the living world and the natural landscape.

Which character virtue is emphasized?

Universal regard (sarva-bhūta-hita): the capacity to recognize sacred value everywhere, which grounds non-cruelty and justice.