Shloka 10

रामस्तवः — ब्रह्मणा रामस्य नारायणत्वप्रकाशनम्

Rama-Stava: Brahma Reveals Rama’s Nārāyaṇa Identity

Devanagari script

इत्युक्तोलोकपालैस्तैस्स्वामीलोकस्यराघवः ।।।।अब्रवीत्त्रिदशश्रेष्ठान्रामधर्मभृतांवरः ।

Transliteration

ity ukto lokapālaiḥ tais svāmī lokasya rāghavaḥ | abravīt tridaśaśreṣṭhān rāmo dharmabhṛtāṃ varaḥ ||6.120.10||

Translation

かくしてローカパーラたちに告げられると、世の主ラाघヴァ、法を支える者の最勝たるラーマは、神々の中の最上者たちに向かって語った。

Word by Word

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध/निपात (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• उक्तः: having been addressed/said to
• उक्तः: विशेषण (Predicate participle of subject)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि-भाव (having been spoken/addressed)

• लोकपालैः: by the guardians of the worlds
• लोकपालैः: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: लोकपाल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (लोकस्य पालः); पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• तैः: by them
• तैः: करण (Karaṇa/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम (Pronoun), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), बहुवचन

• स्वामी: the lord
• स्वामी: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लोकस्य: of the world
• लोकस्य: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• राघवः: Rāghava (Rāma)
• राघवः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राघव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अब्रवीत्: spoke
• अब्रवीत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद

• त्रिदशश्रेष्ठान्: the best among the gods
• त्रिदशश्रेष्ठान्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (त्रिदशानां श्रेष्ठाः); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), बहुवचन

• रामः: Rāma
• रामः: कर्ता (Karta/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धर्मभृताम्: of the upholders of dharma
• धर्मभृताम्: षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: धर्म + भृत् (प्रातिपदिक-समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (धर्मं भृतवन्तः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन

• वरः: the foremost
• वरः: विशेषण (Predicate noun)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

Context

Rama the upholder of dharma and foremost and supreme god spoke after the ruler of the world had spoken to him.

Characters & Entities

• Rāma
• Lokapālas
• Tridaśas (gods)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

A dharmic leader responds with humility and clarity even when honored by divine authorities, maintaining duty over pride.

What is the narrative situation?

After the Lokapālas speak, Rāma begins his reply to the assembled gods.

Which character virtue is emphasized?

Dharma-bearing leadership (dharma-bhṛt) and measured speech in a sacred assembly.