Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

राघव-रावणयोः घोर-द्वैरथ-युद्धम्

The Fierce Chariot-Duel of Rama and Ravana

रामस्यतुरगान्दीप्तै: शरैर्विव्याथरावणः ।तेदिव्याहरयस्तत्रनास्खलन्नापिबभ्रमुः ।।6.109.15।।बभूवुःस्वस्थहृदयाःपद्मनालैरिवाहताः ।

rāmasya turagān dīptaiḥ śarair vivyātha rāvaṇaḥ |

te divyā harayas tatra nāskhalan nāpi babhramuḥ ||6.109.15||

babhūvuḥ svastha-hṛdayāḥ padma-nālair ivāhatāḥ |

ラーヴァナは燃える矢でラーマの馬を射抜いた。だがその麗しき駿馬たちは、そこでつまずくこともよろめくこともなく、心は安らかで、まるで蓮の茎に打たれたかのようであった。

सम्प्रदीप्तःinflamed/blazing
सम्प्रदीप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + प्र + दीप् (धातु) > सम्प्रदीप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
अभवत्became
अभवत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
क्रोधात्from anger
क्रोधात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootक्रोध (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative), एकवचनम्
अमर्षात्from intolerance/indignation
अमर्षात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअमर्ष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, पञ्चमी, एकवचनम्
प्रहसन्laughing
प्रहसन्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्र + हस् (धातु) > प्रहसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः (present active participle), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
इवas if/like
इव:
Upamana-marker (उपमान-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्ययम् (particle of comparison)
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनाम
रोषवशम्under the sway of rage
रोषवशम्:
Gati/State-object (गतिः/अवस्था-प्रत्यय)
TypeNoun
Rootरोष + वश (प्रातिपदिकानि)
Formतत्पुरुषः (instrumental/causal sense: 'under the control of anger'); पुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
आपन्नःhaving fallen into/overcome by
आपन्नः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootआ + पद् (धातु) > आपन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (PPP), पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; विशेषणम्
शरवर्षम्a shower of arrows
शरवर्षम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशर + वर्ष (प्रातिपदिकानि)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः ('rain of arrows'); नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
ववर्षrained down
ववर्ष:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवृष् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
indeed
:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootह (अव्यय)
Formनिपातः (emphatic particle)

Ravana perceived that the horses were just unperturbed by his arrows, became enraged and showered arrows excessively.

R
Rāma
R
Rāvaṇa
A
Arrows (śara)

FAQs

Steadfastness under attack: dharmic allies remain composed and do not collapse in fear when facing harm.

Rāvaṇa attacks Rāma’s chariot-horses, but they remain miraculously unperturbed.

Courage and steadiness (dhairya)—symbolically reflected even in Rāma’s team and equipment aligned with dharma.