Sarga 108

Verse 1

स रथंसारथिःहृष्टंपरसैन्यप्रधर्षणम् ।गन्धर्वनगराकारंसमुच्छ्रितपाताकिनम् ।।।।युक्तंपरमसम्पन्नैर्वजिभिर्हेममालिभिः ।युद्धोपकरणैःपूर्णंपताकाध्वजमालिनीम् ।।।।ग्रसन्तमिवचाकाशंनादयन्तंवसुन्धराम् ।प्रणाशंपरनैन्यानांस्वनैन्यस्यप्रहर्षणम् ।।।।रावणस्यरथंक्षिप्रंचोदयामाससारथिः ।

喜びに満ちた御者は、ラーヴァナの戦車をたちまち駆り立てた。敵軍を圧する恐るべき車で、ガンダルヴァの都のごとき姿をなし、高々と旗旒を林立させていた。黄金の花綱で飾られた最上の馬に繋がれ、武具はことごとく備わり、幡と標が連なって、まるで天空を呑み地を轟かすかのよう—敵の陣には滅びを、味方には歓喜をもたらした。

Verse 2

स रथंसारथिःहृष्टंपरसैन्यप्रधर्षणम् ।गन्धर्वनगराकारंसमुच्छ्रितपाताकिनम् ।।6.108.1।।युक्तंपरमसम्पन्नैर्वजिभिर्हेममालिभिः ।युद्धोपकरणैःपूर्णंपताकाध्वजमालिनीम् ।।6.108.2।।ग्रसन्तमिवचाकाशंनादयन्तंवसुन्धराम् ।प्रणाशंपरनैन्यानांस्वनैन्यस्यप्रहर्षणम् ।।6.108.3।।रावणस्यरथंक्षिप्रंचोदयामाससारथिः ।

それは金の花輪で飾られたこの上なく優れた馬に繋がれ、戦の備えに満ち、旗と幟で華やかに飾られていた。

Verse 3

स रथंसारथिःहृष्टंपरसैन्यप्रधर्षणम् ।गन्धर्वनगराकारंसमुच्छ्रितपाताकिनम् ।।6.108.1।।युक्तंपरमसम्पन्नैर्वजिभिर्हेममालिभिः ।युद्धोपकरणैःपूर्णंपताकाध्वजमालिनीम् ।।6.108.2।।ग्रसन्तमिवचाकाशंनादयन्तंवसुन्धराम् ।प्रणाशंपरनैन्यानांस्वनैन्यस्यप्रहर्षणम् ।।6.108.3।।रावणस्यरथंक्षिप्रंचोदयामाससारथिः ।

それはまるで天空を呑み込み、大地を轟かせるかのようであった。敵軍には滅び、自軍には歓喜をもたらす。かくして御者はラーヴァナの戦車を素早く前へと駆り立てた。

Verse 4

समापतन्तंसहसास्वनवन्तंमहाध्वजम् ।।।।रथंराक्षसराजस्यनरराजोददर्श ह ।कृष्णवाजिसमायुक्तंयुक्तंरौद्रेणवर्चसा ।।।।दीप्यमानमिवाकाशेविमानंसूर्यवर्चसं ।तडित्पताकागहनंदर्शितेन्द्रायुधप्रभम् ।।।।

そのとき人の王は、羅刹王の戦車が忽ち激しく突進して来るのを見た。鈴は鳴り響き、大旗が高く掲げられていた。

Verse 5

समापतन्तंसहसास्वनवन्तंमहाध्वजम् ।।6.108.4।।रथंराक्षसराजस्यनरराजोददर्श ह ।कृष्णवाजिसमायुक्तंयुक्तंरौद्रेणवर्चसा ।।6.108.5।।दीप्यमानमिवाकाशेविमानंसूर्यवर्चसं ।तडित्पताकागहनंदर्शितेन्द्रायुधप्रभम् ।।6.108.6।।

それは黒き馬に繋がれ、荒々しく憤怒の光彩を帯びていた。

Verse 6

समापतन्तंसहसास्वनवन्तंमहाध्वजम् ।।6.108.4।।रथंराक्षसराजस्यनरराजोददर्श ह ।कृष्णवाजिसमायुक्तंयुक्तंरौद्रेणवर्चसा ।।6.108.5।।दीप्यमानमिवाकाशेविमानंसूर्यवर्चसं ।तडित्पताकागहनंदर्शितेन्द्रायुधप्रभम् ।।6.108.6।।

天空に燃え立つかのごとき天のヴィマーナは、太陽の輝きで照り映え、稲妻の旗幡が幾重にも立ちこめ、インドラの弓のような光彩を示していた。

Verse 7

शराधाराविमुञ्चन्तंधारासारमिवाम्बुदम् ।तंदृष्टवामेघसङ्काशमापतन्तंरथंरिपोः ।।।।गिरेर्वज्राभिमृष्टस्यदीर्यतस्सदृशस्वनम् ।विस्पारयन्वैवेगेनबालचन्द्रानतंधनुः ।।।।उवाचसारथिंरामंसहस्राक्षस्यमातलिम् ।

ラーマは、敵の戦車が突進して来るのを見た。矢の流れを放ち、それは雨雲が水の帳を注ぐがごとく—その巨体と迫力もまた雲のようであった。

Verse 8

शराधाराविमुञ्चन्तंधारासारमिवाम्बुदम् ।तंदृष्टवामेघसङ्काशमापतन्तंरथंरिपोः ।।6.108.7।।गिरेर्वज्राभिमृष्टस्यदीर्यतस्सदृशस्वनम् ।विस्पारयन्वैवेगेनबालचन्द्रानतंधनुः ।।6.108.8।।उवाचसारथिंरामंसहस्राक्षस्यमातलिम् ।

ラーマは若月のように弓を素早く引き絞り、雷霆に打たれて山が裂けるかのごとき轟きを響かせた。ついで千眼の帝釈天インドラの御者マータリに語りかけた。

Verse 9

मातलेपश्यसम्रद्धमापतन्तंरथंरिपोः ।।।।यथापसव्यंपततावेगेनमहतापुनः ।समरेहन्तुमात्मानंतथानेनकृतामतिः ।।।।

「マータリよ、見よ。敵の戦車は荒ぶる勢いで突進し、また大いなる速さで逆の道へと引き返している。わたしには、彼がこの戦いで自らを滅ぼす決意を固めたように思える。」

Verse 10

मातलेपश्यसम्रद्धमापतन्तंरथंरिपोः ।।6.108.9।।यथापसव्यंपततावेगेनमहतापुनः ।समरेहन्तुमात्मानंतथानेनकृतामतिः ।।6.108.10।।

マータリよ、見よ。敵の壮麗な戦車が突進して来る――逆の方へと向きを誤って返し、なおも凄まじい速さで再び突きかかる。彼の決意は、戦場において自らの滅びを求めるほどのものに見える。

Verse 11

तदप्रमादमातिष्ठन्प्रत्युद्गच्छरथंरिपोः ।विध्वंसयितुमिच्छामिवायुर्मेघमिवोत्थितम् ।।।।

ゆえに、怠りなく警戒を保ち、敵の戦車へとまっすぐ進め。私は彼を滅ぼしたい――立ち上がる風が雲を散らすように。

Verse 12

अविक्लबमसम्भ्रान्तमव्यग्रहृदयेक्षणम् ।रमशिसञ्चारनियंप्रचोदयरथंद्रुतम् ।।।।

戦車を速やかに駆れ――ひるまず、乱れず、心も眼差しも揺るがせず、手綱の運びを確かに制して。

Verse 13

कामं न त्वंसमाधेयःपुरन्दररथोचितः ।युयुत्सुरहमेकाग्रःस्मारयेत्वां न शिक्ष्ये ।।।।

まことに、汝は教えを要さぬ――プランダラ（インドラ）の戦車を駆るにふさわしい。私は一念に戦いへ向かい、折に触れて念を押すのみで、教え諭すつもりはない。

Verse 14

परितुष्टः स रामस्यतेनवाक्येनमातलिः ।प्रचोदयामासरथंसुरसारथिरुत्तमः ।।।।

ラーマの言葉に満足したマータリ――神々の中でも最上の御者――は戦車を前へと駆り立てた。

Verse 15

अपसव्यंततःकुर्वन् रावणस्यमहारथम् ।चक्रसम्भूतरसारावणंव्यवदूनयन् ।।।।

その後、マータリはラーヴァナの大戦車を逆の進路へと切り返させ、回転する車輪の巻き上げる塵によってラーヴァナを揺さぶった。

Verse 16

ततःक्रुद्धोदशग्रीवस्ताम्रविस्फारितेक्षणः ।रथप्रतिमुखंरामंसायकैरवधूनयत् ।।।।

するとダシャグリーヴァは憤怒し、銅色に燃える眼を大きく見開いて、戦車の前で対峙するラーマを矢の雨で打ち、揺さぶった。

Verse 17

धर्षणामर्षितोरामोधैर्यंरोषेणलम्भयन् ।जग्राहसुमहावेगमैन्द्रंयुधिशरासनम् ।।।।

ラーマは侮りの攻めに憤り、正しき怒りによって不屈の心をいよいよ研ぎ澄まし、戦場にて、凄まじい速さと威力を備えたインドラの弓を取り上げた。

Verse 18

शरांश्चसुमहावेगान्सूर्यरश्मिसमप्रभान् ।तदुपोढुंमहद्युद्धमन्योन्यवधकाङ्क्षिणोः ।।।।परस्पराभिमुखयोर्दृप्तयोरिवसिंहयोः ।

そして、太陽の光線にも等しく輝く、凄まじい勢いの矢が備えられた。大いなる戦いが迫るとき、両雄は互いに向かい合い、相手の死を望むこと、誇り高き獅子が獅子に対するがごとくであった。

Verse 19

ततोदेवास्सगन्धर्वास्सिद्धाश्चपरमर्षयः ।।।।समीयुर्द्वैरथंद्रष्टुंरावणक्षयकाङ्क्षिणः ।

そのとき、デーヴァたちとガンダルヴァ、シッダ、そして大いなるリシたちは、ラーヴァナの滅びを願いつつ、戦車同士の決闘を見届けんと集い来た。

Verse 20

वर्षरुधिरंदेवोरावणस्यरधोपरि ।।।।वातामण्डलिनस्त्रीव्राह्यपसव्यंप्रचक्रमुः ।

天はラーヴァナの戦車の上に血の雨を降らせ、激しい風は渦を巻いて巡り、左から右へと不吉に吹きすさんだ。

Verse 21

महत् गृध्रकुलंचास्यभ्रममाणंनभस्तले ।।।।येनयेनरथोयातितेनतेनप्रधावति

また、巨大な禿鷲の群れが彼の上空を巡り舞い、戦車の行くところ行くところへ、彼らもまた駆けるように追いすがった。

Verse 22

सन्ध्ययाचावृतालङ्काजपापुष्पनिकाशया ।।।।दृश्यतेसम्प्रदीप्तेवदिवसेऽपिवसुन्धरा ।

ランカーは夕闇に包まれたかのように、ハイビスカスの花に似た紅に染まり、昼なお大地は燃え立つかのように見えた。

Verse 23

सनिर्घातामहोल्काश्चसम्प्रपेतुर्महास्वनाः ।।।।विषादयंस्तेरक्षांसिरावणस्यतदाहिताः ।

雷鳴のような轟きと大きな咆哮を伴う流星が降り落ち、羅刹たちはそれをラーヴァナ滅亡の迫る徴と受け取り、意気消沈した。

Verse 24

सनिर्घातामहोल्काश्चसम्प्रपेतुर्महास्वनाः ।।6.108.23।।विषादयंस्तेरक्षांसिरावणस्यतदाहिताः ।

ランカーは夕闇に包まれたかのように、ハイビスカスの花に似た紅に染まり、昼なお大地は燃え立つかのように見えた。

Verse 25

रावणश्चयतस्तत्रप्रचचालवसुन्धरा ।।।।रक्षसां च प्रहरतांगृहीताइवबाहवः ।

雷鳴のような轟きと大きな咆哮を伴う流星が降り落ち、羅刹たちはそれをラーヴァナ滅亡の迫る徴と受け取り、意気消沈した。

Verse 26

ताम्राःपीतास्सिताश्वेताःपतितास्सूर्यरश्मयः ।।।।दृश्यन्तेरावणस्याग्रेपर्वतस्येवधातवः ।

ラーヴァナの前には、太陽の光が赤・黄・淡色・白の色合いとなって降り注ぎ、まるで山に走る鉱脈のように見えた。

Verse 27

गृध्रैरनुगताश्चास्यवमन्त्योज्वलनंमुखैः ।।।।प्रणेदुर्मुखमीक्षन्त्यःसम्रद्धमशिवंशिवाः ।

禿鷲に付き従われた雌のジャッカルたちは彼に向き合い、口から眩い炎を吐き出した。見据えたまま叫び声を上げ、それは不吉に満ちた凶兆であった。

Verse 28

प्रतिकूलंववेवायूरणेपांसून् समुकतिरन् ।।।।तस्यराक्षसराजस्यकुर्वन्दृष्टिविलोपनम् ।

戦場には逆風が吹き荒れ、砂塵を巻き上げて、羅刹王の視界を奪った。

Verse 29

निपेतुरिन्द्राशनयस्सैन्येचाप्यसमन्ततः ।।।।दुर्विषह्यस्वनाघोरंविनाजलधरोदयम् ।

雲も起こらぬのに、インドラの雷霆は軍勢の四方に降りそそぎ——恐ろしく耳をつんざく轟きであった。

Verse 30

दिशश्चप्रदिशस्सर्वाबभूवुस्तिमिरावृताः ।।।।पांसुवर्षेणमहतादुर्दर्शं च नभोऽभवत् ।

四方とその間の方角はことごとく闇に覆われ、大いなる砂塵の雨によって、空さえ見えがたくなった。

Verse 31

कुर्वन्त: कलहंघोरंशारिकास्तद्रथंप्रति ।।।।निपेतुश्शतशस्तत्रदारुणादारुणारुताः ।

恐ろしい叫びを上げ、凄まじい騒ぎを立てながら、シャーリカーの鳥たちはその戦車めがけて幾百と落ちかかり——荒々しい鳴き声もまた凄絶であった。

Verse 32

जघनेभ्यःस्फुलिङ्गांश्चनेत्रेभ्योऽश्रूणिसन्ततम् ।।।।मुमुचुस्तस्यतुरगास्तुल्यमग्नि च वारि च ।

その馬たちは後躯から絶えず火花を散らし、目からはとめどなく涙を流した——まるで火と水とを等しく同時に放つかのように。

Verse 33

एवंप्रकाराबहवस्समुत्पाताभयापहाः ।।।।रावणस्यविनाशायदारुणाःसम्प्रजज्ञिरे ।

かくして、恐ろしく身のすくむ凶兆が数多く現れ、凄惨なる相をもって、ラーヴァナ（Rāvaṇa）の滅亡を告げ知らせた。

Verse 34

रामस्यापिनिमित्तानिसौम्यानि च शिवानि च ।।।।बभूवुर्जयशंसीनिप्रादुर्भूतानिसर्वशः ।

またラーマ（Rāma）には、四方にわたり穏やかで吉祥なる徴が現れ、勝利を告げる瑞兆となった。

Verse 35

निमित्तानि च सौम्यानिराघवःस्वजयायवै ।।।।दृष्टवापरमसम्हृष्टोहतंमेने च रावणम् ।

ラाघヴァは自らの勝利を告げる吉兆を見て、ひどく歓喜し、ラーヴァナはすでに討たれたも同然と思った。

Verse 36

ततोनिरीक्ष्यात्मगतानिराघवोरणेनिमित्तानिनिमित्तकोविदः ।जगामहर्षं च परां च निर्वृतिंचकारयुद्धेह्यधिक च विक्रमम् ।।।।

それから戦の兆しを見極めることに通じたラाघヴァは、自らの内に起こる前兆を観じ、歓喜と深い確信を得た。そして戦場ではさらに大いなる武勇を示し、敵を終わらせんとした。