Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 63›Shloka 28
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 63, Shloka 28

दधिमुख

विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident

Devanagari script

इच्छामि शीघ्रं हनुमत्प्रधानान् शाखामृगांस्तान् मृगराजदर्पान्।द्रष्टुं कृतार्थान् सह राघवाभ्यां श्रोतुं च सीताधिगमे प्रयत्नम्।।5.63.28।।

Transliteration

icchāmi śīghraṃ hanumatpradhānān śākhāmṛgāṃs tān mṛgarājadarpān |

draṣṭuṃ kṛtārthān saha rāghavābhyāṃ śrotuṃ ca sītādhigame prayatnam ||

Translation

「ただちに、ハヌマーンを先頭とする枝住まいのヴァーナラたち――獣の王のごとく誇り高く、目的を成就した者たち――に会いたい。そして二人のラाघヴァとともに、シーター発見のための彼らの尽力を聞きたい。」

Word by Word
प्रीति-स्फीत-अक्षौthe two with joy-filled eyes
प्रीति-स्फीत-अक्षौ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रीति (प्रातिपदिक) + स्फीत (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; बहुव्रीहि — प्रीत्या स्फीते अक्षिणी यस्य तौ (whose eyes are swollen/filled with joy)
सम्प्रहृष्टौvery delighted
सम्प्रहृष्टौ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसम्-प्र-हृष् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; कुमारौ विशेषयति
कुमारौthe two princes
कुमारौ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वान्त अव्यय), 'having seen'
सिद्ध-अर्थौsuccessful
सिद्ध-अर्थौ:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसिद्ध (कृदन्त/प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन; कर्मधारय — सिद्धः अर्थः (कार्यफलम्) ययोः तौ
वानराणाम्of the monkeys
वानराणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
चand
च:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
राजाthe king
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अङ्गैःwith (his) limbs
अङ्गैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
संहृष्टैःthrilled
संहृष्टैः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-हृष् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; अङ्गैः विशेषयति — 'thrilled'
कर्म-सिद्धिम्success of the mission
कर्म-सिद्धिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक) + सिद्धि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष — कर्मणः सिद्धिः
विदित्वाhaving realized
विदित्वा:
Purvakala (पूर्वकाल)
TypeVerb
Rootविद् (धातु)
Formकृदन्त (क्त्वान्त अव्यय), 'having known/realized'
बाह्वोःnear (his) arms
बाह्वोः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी, द्विवचन; here with आसन्नाम् = 'near his arms/at his side' (locative sense)
आसन्नाम्at hand
आसन्नाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआसन्न (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मसिद्धिम् विशेषयति — 'near/at hand'
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अति-मात्रम्exceedingly
अति-मात्रम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय/उपसर्ग) + मात्रा (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव; क्रियाविशेषण — 'excessively/very much'
ननन्दrejoiced
ननन्द:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनन्द् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/परिपूर्णभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Context

"O king! in your time or even before, during the time of Vali, that (Madhuvanam) was forbidden for entry. Now it has been laid waste by the trespassing vanaras.

Characters & Entities
S
Sugrīva
H
Hanumān
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa
S
Sītā
V
Vānaras

FAQs

Dharma as accountability and honoring service: those who labor for a righteous cause should be received promptly and their truthful report heard carefully.

Sugrīva, sensing success, urgently wants Hanumān’s team brought before him and Rāma so the report about Sītā can be heard.

Sugrīva’s efficiency and respect for merit—he prioritizes hearing the mission report over dwelling on the grove’s damage.

←Previous Verse
Next Verse→