Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 63, Shloka 21
दधिमुख
विज्ञापनम् / Dadhimukha Reports the Madhuvana Incident
Devanagari script
एतदर्थमयं प्राप्तो वक्तुं मधुरवागिह।।।।नाम्ना दधिमुखो नाम हरिः प्रख्यातविक्रमः।
Transliteration
etadartham ayaṃ prāpto vaktuṃ madhuravāg iha | nāmnā dadhimukho nāma hariḥ prakhyātavikramaḥ ||
Translation
このゆえに彼はここへ告げに来た――言葉やわらかく、武勇で名高い猿、名をダディムカという。
Word by Word
एतदर्थम्for this purpose
एतदर्थम्:
Hetu/Purpose (हेतु/प्रयोजन)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; एतस्य अर्थः/एतदर्थम् (हेतौ/प्रयोजने) — 'for this purpose'
अयम्this (person)
अयम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
प्राप्तःhas come
प्राप्तः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootप्र-आप् (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having come/arrived'
वक्तुम्to tell
वक्तुम्:
Purpose (प्रयोजन)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formकृदन्त (तुमुन्-प्रत्यय, infinitive), अव्ययवत्; 'to speak/tell'
मधुर-वाक्sweet-tongued
मधुर-वाक्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमधुर (प्रातिपदिक) + वाच्/वाक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय — मधुरा वाक् यस्य सः (sweet-spoken)
इहhere
इह:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootइह (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
नाम्नाby name
नाम्ना:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; 'by name'
दधिमुखःDadhimukha
दधिमुखः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदधि (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; दध्नः मुखम् इव/दधिमुख (नामधेय)
नामnamed
नाम:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; निपात — 'named/indeed' (name-indicator)
हरिःa monkey
हरिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रख्यात-विक्रमःrenowned for valor
प्रख्यात-विक्रमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रख्यात (कृदन्त/प्रातिपदिक) + विक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय — प्रख्यातः विक्रमः यस्य सः
Context
"Here is Dadhimukha, a vanara, known for his valour and sweet tongue. He came here this incident to tell.
Characters & Entities
L
LakṣmaṇaR
RāmaD
DadhimukhaFAQs
Dharma in governance values proper presentation of testimony—identifying the speaker and his reliability supports truthful adjudication.
Lakṣmaṇa identifies Dadhimukha and clarifies that he has come specifically to report the Madhuvana incident.
Credibility and measured speech—Dadhimukha is described as both valorous and articulate.