Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 62, Shloka 27

मधुवनभङ्गः

The Disruption of Madhuvana and Dadhimukha’s Complaint

Devanagari script

मदान्धश्च न वेदैनमार्यकोऽयं ममेति सः।अथैनं निष्पिपेषाशु वेगवद्वसुधातले।।5.62.27।।

Transliteration

madāndhaś ca na veda enam āryako 'yaṃ mameti saḥ |

athainaṃ niṣpipeṣāśu vegavad vasudhātale ||5.62.27||

Translation

彼は慢心によって目が曇り、「これは我が尊敬すべき長老である」と気づかず、即座に力任せに彼を地面に叩きつけた。

Word by Word

• मदान्धः: blinded by arrogance
• मदान्धः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मद + अन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (मदेन अन्धः = blinded by pride); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of saḥ)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction)

• न: not
• न: निषेध (negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय (negation particle)

• वेद: knows / understands
• वेद: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु)
• Form: लट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• एनम्: him
• एनम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आर्यकः: the venerable elder (Āryaka)
• आर्यकः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आर्यक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this (one)
• अयम्: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: वाक्य-समापन/उद्धरण
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय (quotative particle)

• सः: he
• सः: कर्ता (Kartā/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अथ: then
• अथ: निपात
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अव्यय (then/now)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म (Karma/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• निष्पिपेष: crushed
• निष्पिपेष: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: निस्-√पिष् (धातु)
• Form: लिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• आशु: quickly
• आशु: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: आशु (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb: quickly)

• वेगवत्: forcefully / with speed
• वेगवत्: क्रियाविशेषण
• Type: Adjective
• Root: वेगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/अव्ययवत्-प्रयोग; प्रायः क्रियाविशेषणार्थ (adverbial accusative)

• वसुधातले: on the ground
• वसुधातले: देशाधिकरण (Adhikaraṇa/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वसुधा + तल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वसुधायाः तलम् = ground of the earth); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

Context

"Blinded by arrogance, the prince pushed him (Dadhimukha) on the floor forcibly, forgetting that he was his revered granduncle.

Characters & Entities

• Aṅgada
• Dadhimukha
• earth/ground (vasudhā)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Pride obscures right judgment; dharma requires recognition of rightful relationships and reverence toward elders, even amid provocation.

What is the narrative situation?

Angada, overcome by arrogance/heat of conflict, does not acknowledge Dadhimukha’s senior status and slams him to the ground.

Which character virtue is emphasized?

A negative lesson: the danger of mada (pride) and loss of discernment (viveka), which undermines dharmic conduct.