Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 3, Shloka 5

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

शारदाम्बुधरप्रख्यैर्भवनैरुपशोभिताम्।सागरोपमनिर्घोषां सागरानिलसेविताम्।।5.3.3।।सुपुष्टबलसम्पुष्टां यथैव विटपावतीम्।चारुतोरणनिर्यूहां पाण्डुरद्वारतोरणाम्।।5.3.4।।भुजगाचरितां गुप्तां शुभां भोगवतीमिव।तां स विद्युद्घनाकीर्णां ज्योतिर्मार्गनिषेविताम्।।5.3.5।।मन्दमारुतसञ्चारां यथेन्द्रस्यामरावतीम्।शातकुम्भेन महता प्राकारेणाभिसंवृताम्।।5.3.6।।किङ्किणीजालघोषाभिः पताकाभिरलङ्कृताम्।आसाद्य सहसा हृष्टः प्राकारमभिपेदिवान्।।5.3.7।।

bhujagācaritāṃ guptāṃ śubhāṃ bhogavatīm iva | tāṃ sa vidyudghanākīrṇāṃ jyotirmārganiṣevitām || 5.3.5 || mandamārutasañcārāṃ yathendrasyāmarāvatīm | śātakumbhena mahatā prākāreṇābhisaṃvṛtām || 5.3.6 || kiṅkiṇījālaghoṣābhiḥ patākābhir alaṅkṛtām | āsādya sahasā hṛṣṭaḥ prākāram abhipedivān || 5.3.7 ||

彼はその都を見た——守り堅く吉祥にして、蛇族(ナーガ)の都ボーガヴァティーのごとく。稲妻を孕む雲の群れに覆われ、星々の道に照らされている。そよ風が巡り、インドラの都アマラーヴァティーに似て、巨大な黄金の城壁に囲まれ、旗幡と鈴網の澄んだ響きに飾られていた。そこへ至るや、ハヌマーンはたちまち歓喜し、城壁を見定めた。

भुजग-आचरिताम्inhabited/roamed by serpents
भुजग-आचरिताम्:
कर्म (Karma/कर्म) — qualifies ताम् (the city)
TypeAdjective
Rootभुजग (प्रातिपदिक) + आचरित (कृदन्त; आ-चर् धातु)
Formतृतीया-तत्पुरुष/करण-भाव (instrumental/agentive sense) — 'by snakes inhabited/roamed'; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); कर्मणि-भूतकृदन्त (past passive participle) आचरित (क्त) used adjectivally
गुप्ताम्guarded
गुप्ताम्:
कर्म (Karma/कर्म) — qualifies ताम्
TypeAdjective
Rootगुप्त (कृदन्त; गुप् धातु)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); भूतकृदन्त (PPP/क्त) — 'protected/guarded'
शुभाम्auspicious/beautiful
शुभाम्:
कर्म (Karma/कर्म) — qualifies ताम्
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular)
भोगवतीम्Bhogavati (serpent-city)
भोगवतीम्:
उपमान (Upamāna/उपमान)
TypeNoun
Rootभोगवती (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); उपमान (object of comparison)
इवlike/as if
इव:
सम्बन्ध (comparison marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक अव्यय (comparative particle)
ताम्that (city)
ताम्:
कर्म (Karma/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
सःhe
सः:
कर्ता (Karta/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (Masculine), प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन (Singular); सर्वनाम (pronoun)
विद्युत्-घन-आकीर्णाम्filled with lightning-clouds
विद्युत्-घन-आकीर्णाम्:
कर्म (Karma/कर्म) — qualifies ताम्
TypeAdjective
Rootविद्युत् (प्रातिपदिक) + घन (प्रातिपदिक) + आकीर्ण (कृदन्त; आ-कॄ धातु/आकीर्ण 'strewn/filled')
Formसमाहार/तत्पुरुष-समास (determinative) — 'filled with cloud(s) with lightning'; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); आकीर्ण (PPP/क्त) used adjectivally
ज्योतिः-मार्ग-निषेविताम्frequented by the starry paths
ज्योतिः-मार्ग-निषेविताम्:
कर्म (Karma/कर्म) — qualifies ताम्
TypeAdjective
Rootज्योतिस् (प्रातिपदिक) + मार्ग (प्रातिपदिक) + निषेवित (कृदन्त; नि-सेव् धातु)
Formषष्ठी/तत्पुरुष-समास (determinative) — 'frequented by the paths of lights (stars/planets)'; स्त्रीलिङ्ग (Feminine), द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन (Singular); निषेवित (PPP/क्त)

"O lord of vanaras! you may search for the chaste lady, daughter of king Janaka all over freely entering this doomed city, ruled by the chief of demons.ityārṣē śrīmadrāmāyāṇē vālmīkīya ādikāvyē sundarakāṇḍē tṛtīyassargaḥ৷৷Thus ends the third sarga of Sundarakanda of the holy Ramayana, the first epic composed by sage Valmiki.

L
Laṅkā
H
Hanumān
A
Amarāvatī
I
Indra

FAQs

Even amid splendor, dharma requires vigilance: beauty and power can veil adharma, so the righteous agent (Hanumān) observes carefully before acting.

The narrator describes Laṅkā’s magnificence as Hanumān reaches the rampart and surveys the city’s defenses and grandeur.

Hanumān’s alertness and strategic intelligence—he delights in success but immediately assesses the terrain for his dharmic mission.