Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 3, Shloka 41

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

Devanagari script

सा तु तेन प्रहारेण विह्वलाङ्गी निशाचरी।।।।पपात सहसा भूमौ विकृताननदर्शना।

Transliteration

sā tu tena prahāreṇa vihvalāṅgī niśācarī | papāta sahasā bhūmau vikṛtānana-darśanā ||

Translation

その一撃を受けて、夜行の女は手足が震え、突然地面に倒れ伏し、その顔は苦痛で歪んでいた。

Word by Word

• सा: she
• सा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तु: but
• तु: Nipata (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपातः (particle) विरोध/अनुवादे (but/indeed)

• तेन: by that
• तेन: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक (m/n), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• प्रहारेण: blow/strike
• प्रहारेण: Karana (करण/Instrument)
• Type: Noun
• Root: प्रहार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), तृतीया-विभक्तिः (Instrumental), एकवचनम्

• विह्वलाङ्गी: with limbs shaken/disabled
• विह्वलाङ्गी: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विह्वल + अङ्गिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (विह्वलानि अङ्गानि यस्याः)

• निशाचरी: the night-walker
• निशाचरी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निशाचरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सा इत्यस्य अप्पोजिशन

• पपात: fell
• पपात: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सहसा: suddenly
• सहसा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सहसा (अव्यय)
• Form: अव्ययम् (adverb)

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), सप्तमी-विभक्तिः (Locative/अधिकरण), एकवचनम्

• विकृताननदर्शना: with a distorted face/appearance
• विकृताननदर्शना: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विकृत + आनन + दर्शन (प्रातिपदिक; components: विकृत + आनन + दर्शन)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः (विकृतम् आननं दर्शनं यस्याः)

Context

Struck by the blow of Hanuman the demoness fell down on the ground at once, her limbs shattered, her face distorted.

Characters & Entities

• Hanumān
• Laṅkā (guardian deity/demoness)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Actions carry immediate consequences; dharma reflection concerns using force with awareness of its impact, reinforcing why restraint is praised.

What is the narrative situation?

Hanumān’s punch incapacitates the guardian, who collapses to the ground.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s strength (bala) is evident, setting up the next verse where compassion tempers power.