Ramayana — Sundara Kanda, Sarga 3, Shloka 36

लङ्काप्रवेशः

Hanuman Enters Lanka and Encounters Laṅkā-devatā

Devanagari script

मामनिर्जित्य दुर्बुद्धे राक्षसेश्वरपालितां।न शक्यमद्य ते द्रष्टुं पुरीयं वानराधम।।।।

Transliteration

mām anirjitya durbuddhe rākṣaseśvara-pālitām | na śakyam adya te draṣṭuṃ purīyaṃ vānarādhama ||

Translation

この私に勝たぬかぎり、邪なる心の者よ、猿の中の最も卑しき者よ、羅刹の王の支配のもと守られるこの都を、今日そなたが見ることはできぬ。

Word by Word

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्

• अनिर्जित्य: without conquering
• अनिर्जित्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: निर्-जी (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्तम् (absolutive/gerund) नञ्-पूर्वकः; ‘अ-निर्जित्य’ = ‘without conquering’

• दुर्बुद्धे: O evil-minded one
• दुर्बुद्धे: Sambodhana (सम्बोधन/Vocative)
• Type: Noun
• Root: दुर्बुद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; बहुव्रीहिः (दुष्टा बुद्धिर्यस्य)

• राक्षसेश्वरपालिताम्: ruled/guarded by the demon-king
• राक्षसेश्वरपालिताम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: राक्षस-ईश्वर + पालित (कृदन्त; पाल् धातोः क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), द्वितीया-विभक्तिः (Accusative), एकवचनम्; पुरीम्/इयम् इति विशेषणम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (rākṣaseśvarasya pālitā)

• न: not
• न: Nishedha (निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negation)

• शक्यम्: possible
• शक्यम्: Pradhana-vakya (प्रधानवाक्य/Predicate)
• Type: Adjective
• Root: शक्य (प्रातिपदिक; शक् धातोः यत्/ण्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; भावे प्रयोगः (impersonal: ‘it is possible’)

• अद्य: today/now
• अद्य: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• ते: for you/by you
• ते: Karta (कर्ता/Agent—intended)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; कर्तृ-सम्बन्धे (for you/by you in sense of agent with infinitive)

• द्रष्टुम्: to see
• द्रष्टुम्: Prayojya-kriya (प्रयोज्यक्रिया/Infinitive complement)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्तम् (infinitive)

• पुरी: city
• पुरी: Karta (कर्ता/Subject—of ‘is possible’)
• Type: Noun
• Root: पुरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• इयम्: this
• इयम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (f.), प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्; पुरी इति विशेषणम्

• वानराधम: O lowest of monkeys
• वानराधम: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: वानर + अधम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (वानराणाम् अधमः)

Context

"O evil-minded, foolish monkey! It is not possible for you to enter the city ruled by Ravana, the king of demons without conquering me".

Characters & Entities

• Laṅkā
• Hanumān
• Rāvaṇa

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It presents the idea of threshold and rightful access—entry is contested by a guardian. Dharma discourse here concerns power used for protection versus arrogance expressed through insult.

What is the narrative situation?

Laṅkā-devatā blocks Hanumān and declares he cannot see/enter the city unless he overcomes her.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s courage is being provoked; the verse sets the stage for valor tempered by dharmic restraint.