Home›Ramayana›Sundara Kanda›Sarga 29›Shloka 4
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 4

निमित्तप्रादुर्भावः

Auspicious Omens Arise for Sita

Devanagari script

गजेन्द्रहस्तप्रतिमश्च पीनस्तयोर्द्वयोः सम्हतयोः सुजातः।प्रस्पन्दमानः पुनरूरुरस्यारामं पुरस्तात् स्थितमाचचक्षे।।5.29.4।।

Transliteration

gajendrahastapratimaś ca pīnas tayor dvayoḥ saṃhatayoḥ sujātaḥ | praspandamānaḥ punar ūruḥ asyā rāmaṃ purastāt sthitam ācacakṣe ||5.29.4||

Translation

ふたたび彼女のよく整い豊かな腿は、対となる腿と寄り添い、王象の鼻のごとく、かすかに脈打った。まるで目前に立つラーマを指し示すかのように。

Word by Word
गजेन्द्रहस्तप्रतिमःresembling an elephant-lord's trunk/hand
गजेन्द्रहस्तप्रतिमः:
कर्तृ (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootगजेन्द्र + हस्त + प्रतिमा (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masculine nominative singular); विशेषणम्
चand
च:
सम्बन्ध (connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction/particle: 'and')
पीनःstout, full, thick
पीनः:
कर्तृ (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootपीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masculine nominative singular); विशेषणम्
तयोःof those two
तयोः:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः द्विवचनम् (genitive dual); सर्वनाम
द्वयोःof the two
द्वयोः:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः द्विवचनम् (genitive dual); संख्याविशेषणम्
संहतयोःof (them) being close together/compact
संहतयोः:
षष्ठी-सम्बन्ध (genitive relation)
TypeAdjective
Rootसंहत (प्रातिपदिक; √हन् धातोः क्त-प्रत्ययान्तः, 'सं-हन्' इति)
Formषष्ठी-विभक्तिः द्विवचनम् (genitive dual); क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम्; अर्थः—'संयुक्त/सन्निहित'
सुजातःwell-formed, well-shaped
सुजातः:
कर्तृ (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootसु + जात (प्रातिपदिक; √जन् धातोः क्त-प्रत्ययान्तः)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masculine nominative singular); क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम्
प्रस्पन्दमानःthrobbing, quivering
प्रस्पन्दमानः:
कर्तृ (subject-qualifier)
TypeAdjective
Rootप्र + स्पन्द् (धातु) + शानच् (वर्तमान-कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masculine nominative singular); शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present active participle); विशेषणम्
पुनःagain, then
पुनः:
क्रियाविशेषण (adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formकाल/पुनरावृत्ति-वाचक-अव्ययम् (adverb: again/then)
ऊरुःthigh
ऊरुः:
कर्तृ (subject)
TypeNoun
Rootऊरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (masculine nominative singular)
अस्याःof her
अस्याः:
षष्ठी-सम्बन्ध (possessor)
TypeNoun
Rootइदम्/अस्मद्-प्रत्ययान्त स्त्रीलिङ्ग-सर्वनाम (अस्या इति प्रातिपदिक-रूपम्)
Formस्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः एकवचनम् (feminine genitive singular); सर्वनाम
रामम्Rama
रामम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masculine accusative singular)
पुरस्तात्in front, before
पुरस्तात्:
अधिकरण (locative sense / place-adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात् (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्ययम् (adverb of place: in front/before)
स्थितम्standing, stationed
स्थितम्:
कर्म-विशेषण (object-qualifier)
TypeAdjective
Rootस्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formपुंलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (masculine accusative singular); क्त-प्रत्ययान्त-विशेषणम्; 'रामम्' इति विशेष्यस्य विशेषणम्
आचचक्षेsaw, beheld, indicated/pointed out
आचचक्षे:
क्रिया (main verb)
TypeVerb
Rootआ + √चक्ष् (धातु) (दर्शने)
Formलिट्-लकारः (Perfect); प्रथम-पुरुषः एकवचनम् (3rd person singular); परस्मैपदम्
Context

Again her round-shaped left thigh resembling an elephant's trunk started throbbing, presaging union with Rama.

Characters & Entities
S
Sītā
R
Rāma
E
elephant (gajendra)

FAQs

Moral order reassures the steadfast: the omen functions as narrative confirmation that dharma-protected reunion is approaching.

A further auspicious bodily sign appears, interpreted as foretelling Rāma’s presence and union.

Faith and steadfastness—Sītā’s unwavering truthfulness is met with signs of coming deliverance.

←Previous Verse
Next Verse→