Shloka 4

सीताविलापः

Sita’s Lament and Prophecy of Lanka’s Ruin

Devanagari script

राक्षसीवशमापन्ना भर्त्स्यमाना सुदारुणम्।चिन्तयन्ती सुदुःखार्ता नाहं जीवितुमुत्सुहे।।।।

Transliteration

rākṣasīvaśam āpannā bhartsyamānā sudāruṇam |

cintayantī suduḥkhārtā nāhaṃ jīvitum utsahe ||

Translation

羅刹女たちの支配に落ち、苛烈に脅され、深い悲嘆の中で不安な思いに苛まれて、もはや生きる気力はない。

Word by Word

• राक्षसी-वशम्: the control of the ogresses
• राक्षसी-वशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राक्षसी (प्रातिपदिक) + वश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (राक्षसीनां वशः)

• आपन्ना: having fallen into
• आपन्ना: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: आ + पद् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'having fallen into/come to'

• भर्त्स्यमाना: being threatened
• भर्त्स्यमाना: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: भर्त्स् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शानच्), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मणि (being threatened)

• सुदारुणम्: very dreadful
• सुदारुणम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सु + दारुण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (भर्त्सनम्/व्यवहारम् implied)

• चिन्तयन्ती: thinking
• चिन्तयन्ती: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: चिन्त् (धातु)
• Form: वर्तमान-कृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• सुदुःख-आर्ता: afflicted with great sorrow
• सुदुःख-आर्ता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + दुःख (प्रातिपदिक) + आर्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (सुदुःखेन आर्ता)

• न: not
• न: Pratishedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• जीवितुम्: to live
• जीवितुम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: जीव् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive)

• उत्सुहे: I am willing/able
• उत्सुहे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत् + सह् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), उत्तमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; न-निषेधेन सह

Context

"Blessed are the gods, gandharvas, and siddhas and great sages who are able to see my lotus-eyed lord Rama.

Characters & Entities

• Sītā
• Rākṣasīs (demonesses)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

The verse exposes the violence of adharma: intimidation and unlawful captivity crush the spirit of the righteous, underscoring why dharma demands protection of the vulnerable.

What is the narrative situation?

Sītā is guarded and threatened by demonesses in Laṅkā and expresses despair at her continued suffering.

Which character virtue is emphasized?

Even in despair, Sītā’s integrity remains intact; her suffering highlights her steadfast refusal to accept unrighteous compromise.