Previous Verse
Next Verse

Shloka 9

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

सरलान् कर्णिकारांश्च खर्जूरांश्च सुपुष्पितान्।प्रियालून्मुचुलिन्दांश्च कुटजान् केतकानपि।।।।प्रियंङ्गून् गन्धपूर्णांश्च नीपान् सप्तच्छदांस्तथा।आसनान् कोविदारांश्च करवीरांश्च पुष्पितान्।।।।पुष्पभारनिबद्धांश्च तथा मुकुलितानपि।पादपान् विहगाकीर्णान् पवनाधूतमस्तकान्।।।।हंसकारण्डवाकीर्णा वापीः पद्मोत्मलायुताः।आक्रीडान् विविधान् रम्यावन् विविधांश्च जलाशयान्।।।।सन्ततान् विविधैर्वृक्षैः सर्वर्तुफलपुष्पितैः।उद्यानानि च रम्याणि ददर्श कपिकुञ्जरः।।।।

saralān karṇikārāṃś ca kharjūrāṃś ca supuṣpitān | priyālūn muculindāṃś ca kuṭajān ketakān api ||

priyaṅgūn gandhapūrṇāṃś ca nīpān saptacchadāṃs tathā | āsanān kovidārāṃś ca karavīrāṃś ca puṣpitān ||

puṣpabhāranibaddhāṃś ca tathā mukulitān api | pādapān vihagākīrṇān pavanādhūtamastakān ||

haṃsakāraṇḍavākīrṇā vāpīḥ padmotpalāyutāḥ | ākrīḍān vividhān ramyān vividhāṃś ca jalāśayān ||

santatān vividhair vṛkṣaiḥ sarvartuphalapuṣpitaiḥ | udyānāni ca ramyāṇi dadarśa kapikuñjaraḥ ||

象のごとき勇壮な猿将は、さまざまな樹々に満ちた麗しき園林を見た。サララ、カルニカーラ、花盛りのナツメヤシ、またプリヤーラ、ムチュリンダ、クタジャ、ケータカ。香り満つプリヤング、ニーパ、サプタッチャダ、さらに花咲くアーサナ、コーヴィダーラ、カラヴィーラ。あるものは花の重みにたわみ、あるものはなお蕾を抱き、鳥たちが群れ、梢は風に揺れていた。さらに白鳥や水鳥の満ちる池、蓮華と睡蓮の浮かぶ水面、そして多様で美しい遊楽の地と水辺の憩い処を見た。そこでは四季を通じて果実と花が絶えることなく現れていた。

saralānsarala trees (pines)
saralān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsarala (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), बहुवचन; कर्मपद (object)
karṇikārānkarṇikāra trees
karṇikārān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkarṇikāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
kharjūrāndate-palms
kharjūrān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkharjūra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
supuṣpitānwell-flowering
supuṣpitān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsu + puṣpita (कृदन्त; √puṣp (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (qualifier)
priyālūnpriyālu trees
priyālūn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpriyālu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
muculindānmuculinda trees
muculindān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmuculinda (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
kuṭajānkuṭaja trees
kuṭajān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkuṭaja (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
ketakānketaka plants
ketakān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootketaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय/अपि-कार (also/even)
priyaṅgūnpriyaṅgu trees
priyaṅgūn:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpriyaṅgu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
gandha-pūrṇānfilled with fragrance
gandha-pūrṇān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootgandha (प्रातिपदिक) + pūrṇa (कृदन्त/विशेषण; √pṝ (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
nīpānnīpa trees
nīpān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnīpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
saptacchadānsaptacchada trees
saptacchadān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootsapta (प्रातिपदिक) + chada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; समासः (सप्तच्छद = ‘seven-leaved’ tree-name)
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: ‘so/likewise’)
āsanānāsana trees
āsanān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootāsana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
kovidārānkovidāra trees
kovidārān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkovidāra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
karavīrānkaravīra (oleander)
karavīrān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootkaravīra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
puṣpitānflowering
puṣpitān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpuṣpita (कृदन्त; √puṣp (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
puṣpabhāra-nibaddhānladen with the weight of flowers
puṣpabhāra-nibaddhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpuṣpa (प्रातिपदिक) + bhāra (प्रातिपदिक) + nibaddha (कृदन्त; √bandh (धातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण; ‘पुष्पभारैः निबद्धाः’ इति (bound/weighted by loads of flowers)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
tathāalso/likewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण
mukulitānbudded
mukulitān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmukulita (कृदन्त; √mukul (धातु/नामधातु) + क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (having buds/closed buds)
apialso
api:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय; ‘also/even’
pādapāntrees
pādapān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootpādapa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
vihaga-ākīrṇānfilled with birds
vihaga-ākīrṇān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvihaga (प्रातिपदिक) + ākīrṇa (कृदन्त; √kṝ/√kīr? here √kṝ ‘to scatter’ with ā-; क्त)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण; ‘विहगैः आकीर्णाः’ (strewn/filled with birds)
pavana-adhūta-mastakānwith tops shaken by the wind
pavana-adhūta-mastakān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpavana (प्रातिपदिक) + adhūta (कृदन्त; √dhū (धातु) + क्त, उपसर्गः अधि/आ? here ad- as intensifier) + mastaka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण; ‘पवनेन अधूतानि मस्तकानि येषाम्’ (whose tops are shaken by wind)
haṃsa-kāraṇḍava-ākīrṇāḥfilled with swans and kāraṇḍavas
haṃsa-kāraṇḍava-ākīrṇāḥ:
Visheshya of Karma (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Roothaṃsa (प्रातिपदिक) + kāraṇḍava (प्रातिपदिक) + ākīrṇa (कृदन्त; √kṝ ‘to scatter’ + क्त)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), बहुवचन; विशेषण; ‘हंसैः कारण्डवैश्च आकीर्णाः’
vāpīḥponds
vāpīḥ:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvāpī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (Accusative), बहुवचन; कर्म (object)
padma-utpala-āyutāḥabounding in lotuses and water-lilies
padma-utpala-āyutāḥ:
Visheshya of Karma (कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootpadma (प्रातिपदिक) + utpala (प्रातिपदिक) + āyuta (प्रातिपदिक/विशेषण)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण; ‘पद्मैः उत्पलैश्च आयुताः’ (endowed with lotuses and blue-lotuses)
ākrīḍānpleasure-gardens
ākrīḍān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootākrīḍa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
vividhānvarious
vividhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
ramyānbeautiful
ramyān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
vividhānvarious
vividhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
jalāśayānwater-reservoirs
jalāśayān:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjalāśaya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; ‘जलस्य आशयः’ (water-reservoir)
santatānspreading/continuous
santatān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsantata (कृदन्त/विशेषण; √tan (धातु) + क्त, उपसर्गः सम्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (stretched/continuous)
vividhaiḥwith various
vividhaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootvividha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; विशेषण
vṛkṣaiḥtrees
vṛkṣaiḥ:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootvṛkṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण (instrument/means)
sarva-ṛtu-phala-puṣpitaiḥbearing fruits and flowers in every season
sarva-ṛtu-phala-puṣpitaiḥ:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक) + ṛtu (प्रातिपदिक) + phala (प्रातिपदिक) + puṣpita (कृदन्त; √puṣp + क्त)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण; ‘सर्वेषु ऋतुषु फलैः पुष्पैश्च युक्त’ (bearing fruits/flowers in all seasons)
udyānānigardens
udyānāni:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootudyāna (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
ramyāṇidelightful
ramyāṇi:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootramya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण
dadarśasaw
dadarśa:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√dṛś (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; सकर्मक
kapi-kuñjaraḥthe elephant-like vanara (Hanuman)
kapi-kuñjaraḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक) + kuñjara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्ता; ‘कपिः (इव) कुञ्जरः’ (elephant-like monkey)

The mighty vanara saw around Lanka, trees like sarala, karnikara in full bloom, date-palms, priyala, muchulinda, kutaja, kethaka trees filled with fragrance priyangu, kadamba, so also flowering plants like saptachhada, asana, kovidara and karaveera fully loaded with flowers and buds. These trees were thronged by birds, with their branches shaken by the wind. Flocks of swans and water-fowls were found in ponds of different types. There were various pleasure groves with flowers in bloom and fruits of all seasons and varieties of water resorts and delightful gardens.

H
Hanuman
L
Lanka (environs)
K
Karṇikāra
K
Kuṭaja
K
Ketaka
N
Nīpa
Ā
Āsana
K
Kovidāra
K
Karavīra
S
Swans (Haṃsa)
K
Kāraṇḍava (waterfowl)
L
Lotus (Padma)
U
Utpala (water-lily)

FAQs

The verse underscores non-attachment: beauty and abundance are observed, yet the dharmic agent remains oriented to truth and duty. Enjoyment is not condemned, but distraction from righteous purpose is.

Hanuman surveys the lush, cultivated landscape around Lanka—its trees, ponds, birds, and pleasure-gardens—before moving deeper into the city.

Self-control (saṃyama): he notices sensory richness without losing focus on Sita-search and Rama’s cause.