Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

लङ्कादर्शनं तथा रात्रौ सूक्ष्मरूपेण प्रवेशोपायचिन्तनम्

Vision of Lanka and Strategy for Nocturnal Entry

योजनानां शतं श्रीमांस्तीर्त्वाप्युत्तमविक्रमः।अनिःश्वसन् कपिस्तत्र न ग्लानिमधिगच्छति।।।।

yojanānāṃ śataṃ śrīmāṃs tīrtvāpy uttama-vikramaḥ | aniḥśvasan kapis tatra na glānim adhigacchati ||

比類なき武勇を備えた栄光の猿は、百ヨージャナを渡り終えても、そこで息を荒らげず、疲れにも沈まなかった。

सःhe
सः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
तुindeed / however
तु:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपातः; विरोध/विशेषार्थक (but/indeed)
वीर्यवताम्of the valiant
वीर्यवताम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; ‘of the valiant’ (genitive of class)
श्रेष्ठःthe best
श्रेष्ठः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootश्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् सः इति विशेष्यस्य
प्लवताम्of the leapers (Vanaras)
प्लवताम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootप्लवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √प्लु/प्लव्)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्; शतृ-प्रत्ययान्त (present participle used substantively) ‘of those who leap/fly’
अपिalso
अपि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः; ‘also/even’
and
:
सम्बन्ध/निपात (Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
उत्तमःexcellent
उत्तमः:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् सः इति विशेष्यस्य
जगामwent / reached
जगाम:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Root√गम् (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्
वेगवान्swift
वेगवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeAdjective
Rootवेगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् सः इति विशेष्यस्य
लङ्काम्to Lanka
लङ्काम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootलङ्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
लङ्घयित्वाhaving crossed over
लङ्घयित्वा:
क्रियाविशेषण (Kriyā-viśeṣaṇa)
TypeVerb
Root√लङ्घ् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive); ‘having leapt over/crossed’
महोदधिम्the great ocean
महोदधिम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमहा-उदधि (प्रातिपदिक; महा + उदधि)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

The glorious, powerful vanara (Hanuman) even after crossing a hundred yojanas, felt neither suffocated nor exasperated.

H
Hanuman (implied by context: kapiḥ)

FAQs

Steadfast effort in dharmic service: endurance and self-mastery support a righteous mission without complaint or weakness.

After his great leap across the ocean toward Lanka, Hanuman remains unwearied, showing readiness for the next stage of the mission.

Vīrya and tapas-like resilience—strength disciplined by purpose, not by ego.