Shloka 31

सप्तदशः सर्गः

Hanuman Beholds Sita in the Ashoka Grove

Devanagari script

हर्षजानि च सोऽश्रूणि तां दृष्ट्वा मदिरेक्षणाम्।मुमुचे हनुमांस्तत्र नमश्चक्रे च राघवम्।।।।

Transliteration

harṣajāni ca so 'śrūṇi tāṃ dṛṣṭvā madirekṣaṇām | mumuce hanumāṃs tatra namaś cakre ca rāghavam || 5.17.31 ||

Translation

その麗しき眼の御方を見て、ハヌマーンは歓喜の涙を流し、そこでラाघヴァ（ラーマ）に恭しく礼拝した。

Word by Word

• ताम्: her/that (Sita)
• ताम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• क्षमाम्: forbearing
• क्षमाम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्षमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘forbearing/tolerant’ (as epithet)

• सुविभक्ताङ्गी: well-proportioned
• सुविभक्ताङ्गी: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु + विभक्त + अङ्गिन्/अङ्गी (प्रातिपदिकानि)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः: सुविभक्तानि अङ्गानि यस्याः (well-proportioned-limbed) — सीतायाः विशेषणम्

• विनाभरणशोभिनीम्: shining without ornaments
• विनाभरणशोभिनीम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विना (अव्यय) + आभरण + शोभिन् (प्रातिपदिकानि)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्पुरुषः: आभरणैः विना अपि शोभिनी (shining even without ornaments)

• प्रहर्षम्: joy
• प्रहर्षम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रहर्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• अतुलम्: immeasurable
• अतुलम्: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतुल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; प्रहर्षम् इति विशेषणम्

• लेभे: obtained/felt
• लेभे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; आत्मनेपदम्

• मारुतिः: Maruti (Hanuman)
• मारुतिः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मारुति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• प्रेक्ष्य: having observed
• प्रेक्ष्य: Kriya-visheṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: प्र + ईक्ष् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive), ‘having seen/observed’

• मैथिलीम्: Maithili (Sita)
• मैथिलीम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मैथिली (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

Context

She was a tolerant lady. She had beautiful limbs which looked splendid even though she was not wearing ornaments. Hanuman experienced immeasurable joy on seeing Mythili.

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā
• Rāma (Rāghava)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It models righteous humility and gratitude: success is attributed to one’s rightful lord and purpose, and expressed through reverence rather than pride.

What is the narrative situation?

Upon confirming Sītā’s presence, Hanumān is overwhelmed with joy and inwardly salutes Rāma.

Which character virtue is emphasized?

Hanumān’s devotion (bhakti) and humility; his emotions remain aligned with duty.