Shloka 47

अशोकवनिकायां सीतादर्शनम्

Sita Seen in the Ashoka Grove

Devanagari script

इदं चिरगृहीतत्वाद्वसनं क्लिष्टवत्तरम्।तथाऽपि नूनं तद्वर्णं तथा श्रीमद्यथेतरत्।।।।

Transliteration

idaṃ ciragṛhītatvād vasanaṃ kliṣṭavattaram |

tathā ’pi nūnaṃ tadvarṇaṃ tathā śrīmad yathētaram ||

Translation

この衣は久しく身にまとわれて、いよいよ皺み疲れている。されどその色と光彩は、まことに失われず、まるで別の衣のように—新しく清らかである。

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; निर्देश

• चिरगृहीतत्वात्: because of long wearing/holding
• चिरगृहीतत्वात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: चिर + गृहीतत्व (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (चिरेण गृहीतत्वम्/धारणम्); नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (हेतु), एकवचन

• वसनम्: cloth/garment
• वसनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• क्लिष्टवत्तरम्: more crumpled/soiled
• क्लिष्टवत्तरम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्लिष्ट + वतर (प्रातिपदिक)
• Form: तुलनात्मक-प्रत्यय (वतर); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• तथा: even so/thus
• तथा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय

• अपि: even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपवाद/अन्वर्थक अव्यय; अत्र ‘even’

• नूनम्: surely
• नूनम्: Nischaya (निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक अव्यय (certainly)

• तद्वर्णम्: its color
• तद्वर्णम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् + वर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (तस्य वर्णः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तथा: so
• तथा: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: प्रकारवाचक अव्यय

• श्रीमत्: bright/splendid
• श्रीमत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: श्रीमत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वर्णम्)

• यथा: as if/like
• यथा: Upamana (उपमान)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमानवाचक अव्यय (as/like)

• इतरत्: another (fresh one)
• इतरत्: Upamana (उपमान)
• Type: Adjective
• Root: इतर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (वसनम्/वर्णम्)

Context

"This cloth worn long is crumpled. Even then it has retained its shine and looks fresh.

Characters & Entities

• Hanumān
• Sītā (implied through garment)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya is upheld through attentive recognition: even small material details become ethical evidence guiding a righteous course.

What is the narrative situation?

Hanumān reflects on the condition of Sītā’s garment as another confirming sign.

Which character virtue is emphasized?

Sūkṣma-vicāra (fine discernment): the ability to read truth from subtle indicators.