रावणान्तःपुरे शयनदर्शनम्
Hanumān Observes Rāvaṇa’s Inner Apartments and Sleeping Court
मुक्तामणिसमायुक्तैर्भूषणैः सुविभूषिताम्।विभूषयन्तीमिव तत्स्वश्रिया भवनोत्तमम्।।।।गौरीं कनकवर्णाभामिष्टामन्तः पुरेश्वरीम्।कपिर्मन्दोदरीं तत्र शयानां चारुरूपिणीम्।।।।
muktā-maṇi-samāyuktair bhūṣaṇaiḥ su-vibhūṣitām |
vibhūṣayantīm iva tat-svaśriyā bhavanottamam ||
gaurīṃ kanaka-varṇābhām iṣṭām antaḥpureśvarīm |
kapiḥ mandodarīṃ tatra śayānāṃ cāru-rūpiṇīm ||
そこで猿は、麗しき姿のマンドーダリーが眠るのを見た。真珠と宝玉をあしらった装身具により見事に飾られ、まるで自らの光輝でその最上の館を飾っているかのようであった。白く清らかで黄金の色艶を帯び、内宮の愛される主后であった。
Then the vanara saw a very beautiful woman of golden complexion decked with pearls and gems and with ornaments as if illuminating the excellent mansion with her splendour She was the king's favourite and the chief queen, Mandodari.
Dharma appears as truthful recognition: beauty and royal status must not mislead the seeker; Hanuman must find Sita by signs consistent with her chastity and suffering.
Hanuman identifies a prominent sleeping woman in the harem as Mandodari, Ravana’s chief queen, noting her splendor.
Discrimination and fidelity to truth (satya-niṣṭhā): Hanuman must not confuse appearances with Sita’s reality.