Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

आभरण-प्रत्यभिज्ञानम्

Recognition of Sītā’s Ornaments

ततस्तु राघवो वाक्यं सुग्रीवमिदमब्रवीत्4.6.23।।ब्रूहि सुग्रीव कं देशं ह्रियन्ती लक्षिता त्वया।रक्षसा रौद्ररूपेण मम प्राणैः प्रिया प्रिया4.6.24।।

tatas tu rāghavo vākyaṃ sugrīvam idam abravīt || 4.6.23 ||

brūhi sugrīva kaṃ deśaṃ hriyantī lakṣitā tvayā |

rakṣasā raudrarūpeṇa mama prāṇaiḥ priyā priyā || 4.6.24 ||

そのときラाघヴァはスグリーヴァに言った。「告げよ、スグリーヴァ――あの凶相の羅刹が、我が命にも勝って愛しい彼女を、どの方角へ連れ去るのを見たのか。」

ततःthen
ततः:
Desha-Kala (देश-काल)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
तुand
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
राघवःRaghava (Rama)
राघवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाक्यम्speech, words
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
सुग्रीवम्Sugriva
सुग्रीवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
इदम्this
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन
ब्रूहिtell
ब्रूहि:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
सुग्रीवO Sugriva
सुग्रीव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसुग्रीव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
कम्which
कम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक सर्वनाम, विशेषणम् to ‘देशम्’
देशम्place, region
देशम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
ह्रियन्तीbeing carried away
ह्रियन्ती:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootहृ (धातु)
Formशतृ (present active participle) in epic usage / or feminine nominative singular participle; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘being carried off’ (contextually passive sense)
लक्षिताseen, noticed
लक्षिता:
Kriya (क्रिया-विशेषण)
TypeVerb
Rootलक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त (PPP), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘noticed/seen’
त्वयाby you
त्वया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया, एकवचन
रक्षसाby a demon
रक्षसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
रौद्ररूपेणof fierce form
रौद्ररूपेण:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootरौद्र + रूप (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; विशेषणम् to ‘रक्षसा’ (instrumental)
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, षष्ठी, एकवचन
प्राणैः(as) my life-breaths
प्राणैः:
Sambandha (सम्बन्ध/उपमानार्थ)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; ‘as (dear) as life’ instrumental of comparison/measure in idiom
प्रियाbeloved
प्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; used substantively ‘beloved’
प्रियाdear (indeed)
प्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; पुनरुक्ति (repetition) for emphasis

Then Rama said to Sugriva,.'Tell me, O Sugriva, to which region that fierce-looking demon has carried away my Sita, who is dearer than my life.

R
Rama (Raghava)
S
Sugriva
S
Sita
R
Rakshasa (demon)

FAQs

Dharma requires purposeful inquiry before action: Rama seeks truthful, specific information to pursue justice rather than acting blindly.

Rama asks Sugriva to identify the direction/region in which Sita was taken.

Rama’s disciplined resolve—channeling grief into a dharma-aligned search for truth and remedy.