Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

हनूमत्प्रशंसा–अङ्गुलीयकप्रदानम्

Praise of Hanumān and the Gift of the Signet Ring

तं समीक्ष्य महातेजा व्यवसायोत्तरं हरिम्।कृतार्थ इव संवृत्तः प्रहृष्टेन्द्रियमानसः।।4.44.11।।

taṃ samīkṣya mahātejā vyavasāyottaraṃ harim | kṛtārtha iva saṃvṛttaḥ prahṛṣṭendriya-mānasaḥ || 4.44.11 ||

大いなる光威を放ち、確固たる決意に満ちた返答をなしたその猿を見て、偉大なるラーマは心も諸感覚も歓喜し、あたかも目的がすでに成就したかのようであった。

तम्him
तम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular), सर्वनाम (pronoun)
समीक्ष्यhaving looked at
समीक्ष्य:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया/absolutive)
TypeVerb
Rootसम् + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (Gerund/Absolutive); धातु: ईक्ष् (to see) with सम्-
महातेजाःthe great-splendoured one (Rama)
महातेजाः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootमहा + तेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय: महत् तेजः यस्य = 'of great splendour'
व्यवसायोत्तरम्with a resolute reply
व्यवसायोत्तरम्:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootव्यवसाय + उत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (n.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); तत्पुरुष: व्यवसायात् उत्तरम्/व्यवसायेन उत्तरम् = 'having a resolute answer / decisive response' (qualifies हरिम्)
हरिम्the monkey (Hanuman)
हरिम्:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootहरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)
कृतार्थःas if accomplished in purpose
कृतार्थः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootकृत + अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); कर्मधारय: कृतः अर्थः यस्य = 'one whose purpose is accomplished'
इवas if
इव:
Sambandha (सम्बन्ध/comparison)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-अव्यय (comparative particle)
संवृत्तःbecame
संवृत्तः:
Kriya (क्रिया/Predicative)
TypeVerb
Rootसम् + वृत् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle used predicatively); पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); अर्थ: 'became'
प्रहृष्टेन्द्रियमानसःwith delighted senses and mind
प्रहृष्टेन्द्रियमानसः:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootप्रहृष्ट + इन्द्रिय + मानस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन (Singular); तत्पुरुष (श्रृङ्खला): प्रहृष्टानि इन्द्रियाणि मनश्च यस्य = 'whose senses and mind are delighted'

Rama, scorcher of enemies, gladly gave Hanuman a ring inscribed with his name as a mark of identification by princess (Sita). And said:

R
Rāma
H
Hanumān

FAQs

Dharma here is steadfast resolve in righteous service: determined commitment to a just mission brings confidence and hope to those who suffer.

Rāma observes Hanumān’s resolute readiness and feels assured that the search for Sītā will succeed.

Hanumān’s vyavasāya (firm determination) and Rāma’s discerning trust in virtue.