Previous Verse
Next Verse

Shloka 60

वाली–रामसंवादः

Rama’s Justification to Vali on Rājadharma

स तमाश्वासयद्रामो वालिनं व्यक्तदर्शनम्।।सामसम्पन्नया वाचा धर्मतत्त्वार्थयुक्तया।

sa tam āśvāsayad rāmo vālinam vyaktadarśanam |

sāmasampannayā vācā dharmatattvārthayuktayā ||

そのときラーマは、いまや悟り明らかなヴァーリンを、静かな説得の力を帯び、ダルマの真理とその意義にかなった言葉で慰めた。

nanot
na:
Niṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-nipāta (negation)
santāpaḥgrief; worry
santāpaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootsantāpa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana
tvayāby you
tvayā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Roottvad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Tṛtīyā, Ekavacana
kāryaḥto be done; to be entertained
kāryaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootkārya (प्रातिपदिक)
FormYat-pratyaya (gerundive), Puṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; predicate with ‘santāpaḥ’
etadarthamfor this reason
etadartham:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeNoun
Rootetad-artha (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napuṃsaka usage, Dvitīyā, Ekavacana; tatpuruṣa: etasya arthaḥ = ‘for this reason’ (idiomatic)
plavaṅgamaO monkey
plavaṅgama:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootplavaṅgama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana
nanot
na:
Niṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-nipāta
vayamwe
vayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Prathamā, Bahuvacana (plural)
bhavatāby you
bhavatā:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootbhavat (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (honorific pronoun), Tṛtīyā, Ekavacana
cintyāḥto be worried about
cintyāḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootcintya (प्रातिपदिक)
FormYat-pratyaya (gerundive), Puṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; predicate with ‘vayam’
nanot
na:
Niṣedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
FormNiṣedha-nipāta
apialso
api:
Sambandha (particle)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormSamuccaya/avadhāraṇa-nipāta (also/even)
ātmāyourself
ātmā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootātman (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana; here ‘you yourself’
hari-sattamaO best of monkeys
hari-sattama:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Roothari-sattama (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Sambodhana, Ekavacana; tatpuruṣa: harīṇāṃ sattamaḥ = ‘best among monkeys’
vayamwe
vayam:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootasmad (प्रातिपदिक)
FormSarvanāma, Prathamā, Bahuvacana
bhavadviśeṣeṇaon your account
bhavadviśeṣeṇa:
Hetu (हेतु/Reason)
TypeNoun
Rootbhavat-viśeṣa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Ekavacana; tatpuruṣa: bhavataḥ viśeṣaḥ = ‘because of you/for your sake’ (contextual)
dharmataḥaccording to righteousness
dharmataḥ:
Prakāra (प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootdharma (प्रातिपदिक)
FormTasil-anta avyaya (तसिल्/ablatival adverb): ‘according to dharma, as per righteousness’
kṛta-niścayāḥfirmly resolved
kṛta-niścayāḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootkṛta-niścaya (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; karmadhāraya: kṛtaḥ niścayaḥ yeṣām = ‘having made a decision’

Now Vali was able to see clearly. Rama consoled him with words of peace and tranquillity, truth and righteousness.

R
Rāma
V
Vāli

FAQs

Dharma is taught with compassion: even when administering justice, one should speak in a way that restores clarity, reduces agitation, and points to righteous understanding.

After Vāli’s admission and distress, the narration shifts to Rāma’s response—he begins to reassure and instruct Vāli using dharma-grounded reasoning.

Karunā (compassion) joined with dharmic clarity—Rāma consoles rather than humiliates a fallen opponent.