Shloka 29

तारोपदेशः

Tara’s Counsel to Vali on Sugriva’s Roar and Rama’s Alliance

Devanagari script

यदि ते मत्प्रियं कार्यं यदि चावैषि मां हिताम्।याच्यमानः प्रयत्नेन साधु वाक्यं कुरुष्व मे।।

Transliteration

yadi te mat-priyaṃ kāryaṃ yadi cāvaiṣi māṃ hitām |

yācyamānaḥ prayatnena sādhu vākyaṃ kuruṣva me ||

Translation

もし汝が我が喜ぶことをなしたいと願い、また我を汝の益を求むる者と知るならば、我が力を尽くして乞う今、我が善き言葉に従え。

Word by Word

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध (Logical connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तसूचक-अव्यय (conditional particle)

• ते: to you/for you
• ते: सम्प्रदान (Recipient)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• मत्: my
• मत्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (genitive) एकवचन-भाव (indeclinable stem used in compound); समासपूर्वपद

• प्रियम्: pleasing/dear
• प्रियम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: प्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier) कार्यम्

• कार्यम्: a deed/what should be done
• कार्यम्: कर्म (Karma/Object; understood)
• Type: Noun
• Root: कार्य (प्रातिपदिक; कृ-धातु से यत्/ण्यत्)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यदि: if
• यदि: सम्बन्ध (Logical connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तसूचक-अव्यय

• च: and
• च: समुच्चय (Coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• अवैषि: you regard/you consider
• अवैषि: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: अव-इ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• हिताम्: well-wishing/beneficial
• हिताम्: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: हित (प्रातिपदिक; हि-धातु/धा-धातु से क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier) [माम्]

• याच्यमानः: being entreated
• याच्यमानः: कर्ता (Karta; addressing ‘you’ as being entreated)
• Type: Adjective
• Root: याच् (धातु) + यमान (शानच्) → याच्यमान (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले कर्मणि-प्रयोगे शानच् (present passive participle)

• प्रयत्नेन: with effort
• प्रयत्नेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• साधु: properly/please
• साधु: क्रियाविशेषण (Adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: साधु (अव्यय/निपात)
• Form: प्रशंसावाचक-अव्यय (approving particle/adverb)

• वाक्यम्: words/speech
• वाक्यम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• कुरुष्व: do/heed (speak/act)
• कुरुष्व: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मे: my/of me
• मे: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/चतुर्थी-विभक्ति (Genitive/Dative), एकवचन; here षष्ठी (my)

Context

'Pray, do me this favour. Treat me as your well-wisher. Heed my advice given with care.

Characters & Entities

• Tārā
• Vālī

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma values listening to sincere, welfare-oriented counsel—truthful advice from a well-wisher should guide action.

What is the narrative situation?

Tārā personally implores Vālī to accept her advice, emphasizing her intention for his good.

Which character virtue is emphasized?

Receptivity to wise counsel—humility to be guided even when emotions run high.