Sarga 53

Verse 1

एवमुक्ता वसिष्ठेन शबला शत्रुसूदन।विदधे कामधुक्कामान्यस्य यस्य यथेप्सितम्।।1.53.1।।

ヴァシシュタにこのように告げられると、願いを成就する牝牛シャバラーは、人々それぞれの望みに応じ、まさに望むままのものを授けた。

Verse 2

इक्षून्मधूं स्तथा लाजान्मैरेयांश्च वरासनान्।पानानि च महार्हाणि भक्ष्यांश्चोच्चावचां स्तथा।।1.53.2।।

甘蔗と蜜、炒った穀、また上等の器に入れたマイレーヤ酒、貴き飲み物と、さまざまな食が運ばれてきた。

Verse 3

उष्णाढ्यस्योदनस्यात्र राशय: पर्वतोपमा:।मृष्टान्नानि च सूपाश्च दधिकुल्यास्तथैव च।।1.53.3।।नानास्वादुरसानां च षाडबानां तथैव च।भाजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रश:।।1.53.4।।

そこには湯気立つ飯が山のごとく積まれ、妙なる肴と汁物が並び、さらに凝乳が流れのように満ちていた――かくも豊かな饗応がその場に整えられていた。

Verse 4

उष्णाढ्यस्योदनस्यात्र राशय: पर्वतोपमा:।मृष्टान्नानि च सूपाश्च दधिकुल्यास्तथैव च।।1.53.3।।नानास्वादुरसानां च षाडबानां तथैव च।भाजनानि सुपूर्णानि गौडानि च सहस्रश:।।1.53.4।।

また、さまざまな味わい――六味ことごとく――を備えた食が器に満ち、さらに黒糖菓子も千々に備えられていた。

Verse 5

सर्वमासीत्सुसन्तुष्ठं हृष्टपुष्टजनायुतम्।विश्वामित्रबलं राम वसिष्ठेनाभितर्पितम्।।1.53.5।।

ラーマよ、ヴァシシュタにより満ち足らされたヴィシュヴァーミトラの軍勢は、ことごとく大いに満足し、皆が飽食して歓喜に満ちていた。

Verse 6

विश्वामित्रोऽपि राजर्षिर्हृष्ट: पुष्टस्तदाभवत् । सान्त:पुरवरो राजा सब्राह्मणपुरोहित:।।1.53.6।।

そのとき王仙ヴィシュヴァーミトラもまた、喜びに満ちて満腹となり、奥宮の貴き女たちとともに、婆羅門と祭司を従えていた。

Verse 7

सामात्यो मन्त्रिसहितस्सभृत्य: पूजितस्तदा।युक्त: परमहर्षेण वसिष्ठमिदमब्रवीत्।।1.53.7।।

かくして家臣・大臣・従者とともに礼遇され、至上の歓喜に満たされて、彼はヴァシシュタにこの言葉を告げた。

Verse 8

पूजितोऽहं त्वया ब्रह्मन् पूजार्हेण सुसत्कृत:।श्रूयतामभिधास्यामि वाक्यं वाक्यविशारद।।1.53.8।।

婆羅門よ、礼拝にふさわしき御身よ。汝は正しく、厚き敬意をもって我をもてなした。言葉に通じたる者よ、聞け――我が願いを述べよう。

Verse 9

गवां शतसहस्रेण दीयतां शबला मम।रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च प्रार्थिव:।।1.53.9।।तस्मान्मे शबलां देहि ममैषा धर्मतो द्विज।

十万の牛と引き換えに、シャバラーを我に与えよ。尊き御方よ、彼女は宝であり、王とは宝を求める者。ゆえに、二度生まれし者よ、シャバラーを我に授けよ――ダルマの正しき理により、彼女は我がものなり。

Verse 10

एवमुक्तस्तु भगवान्वसिष्ठो मुनिसत्तम:।विश्वामित्रेण धर्मात्मा प्रत्युवाच महीपतिम्।।1.53.10।।

ヴィシュヴァーミトラがこのように語ると、尊きヴァシシュタ――仙人の中の最勝にしてダルマに堅固なる方――は王に答えた。

Verse 11

नाहं शतसहस्रेण नापि कोटिशतैर्गवाम्।राजन् दास्यामि शबलां राशिभी रजतस्य च ।।1.53.11।।

王よ、わたしはシャバラーを渡さぬ。幾十万の牛にも、幾百のクロールの牛にも、また銀の山にも代えはしない。

Verse 12

न परित्यागमर्हेयं मत्सकाशादरिन्दम ।शाश्वती शबला मह्यं कीर्तिरात्मवतो यथा।।1.53.12।।

敵を屈する者よ、彼女を我が庇護から引き離すのは相応しくない。わたしにとってシャバーラー（Śabalā）は久遠に存し、名声が自制し正しく生きる者に離れがたく伴うように、決して離れぬ。

Verse 13

अस्यां हव्यं च कव्यं च प्राणयात्रा तथैव च।आयत्तमग्निहोत्रं च बलिर्होमस्तथैव च।।1.53.13।।

彼女にこそ、神々への供物も祖霊への供物も、命をつなぐ糧も、アグニホートラ（agnihotra）の祭儀も、さらにバリ（bali）とホーマ（homa）の供養も、すべて依っている。

Verse 14

स्वाहाकारवषट्कारौ विद्याश्च विविधा स्तथा।आयत्तमत्र राजर्षे सर्वमेतन्न संशय:।।1.53.14।।

王仙よ、「スヴァーハー」（svāhā）と「ヴァシャト」（vaṣaṭ）の唱和も、さまざまな学知の道も、ここではことごとく彼女に依っている。まことに疑いはない。

Verse 15

सर्वस्वमेतत्सत्येन मम तुष्टिकरी सदा।कारणैर्बहुभी राजन्न दास्ये शबलां तव।।1.53.15।।

まことに彼女は我がすべてであり、常に我が心を満たす。ゆえに多くの理由により、王よ、シャバーラー（Śabalā）を汝に与えることはない。

Verse 16

वसिष्ठेनैवमुक्तस्तु विश्वामित्रोऽब्रवीत्तत:।संरब्धतरमत्यर्थं वाक्यं वाक्यविशारद:।।1.53.16।।

ヴァシシュタ（Vasiṣṭha）がこのように語ると、言葉に巧みなヴィシュヴァーミトラ（Viśvāmitra）は、怒りをいよいよ募らせ、激甚なる言辞をもって応えた。

Verse 17

हैरण्यकक्ष्याग्रैवेयान् सुवर्णाङ्कुशभूषितान्।ददामि कुञ्जरांस्तेषां सहस्राणि चतुर्दश।।1.53.17।।

彼らに、黄金の腹帯と首飾りを備え、黄金の鉤で飾られた象を一万四千頭、我は授けよう。

Verse 18

हैरण्यानां रथानां च श्वेताश्वानां चतुर्युजाम्।ददामि ते शतान्यष्टौ किङ्किणीकविभूषितान्।।1.53.18।।

さらに、鈴の音を響かせる飾りをまとい、四頭の白馬を繋いだ黄金の戦車を八百輌、汝に授けよう。

Verse 19

हयानां देशजातानां कुलजानां महौजसाम्।सहस्रमेकं दश च ददामि तव सुव्रत।।1.53.19।।

善き誓いを守る聖仙よ、我は汝に、良き国に生まれた名門の、力強き馬を一万一千頭授けよう。

Verse 20

नानावर्णविभक्तानां वयस्स्थानां तथैव च ।ददाम्येकां गवां कोटिं शबला दीयतां मम।।1.53.20।।

さまざまな毛色に分けられた若き牛を一クロール（千万）頭、我は与えよう。ゆえにシャバーラーを我に渡せ。

Verse 21

यावदिच्छसि रत्नं वा हिरण्यं वा द्विजोत्तम।तावद्ददामि तत्सर्वं शबला दीयतां मम।।1.53.21।।

婆羅門の中の最上者よ、望む宝玉であれ黄金であれ――そのすべてを余すところなく与えよう。ゆえにシャバーラー（Śabalā）を我に与えよ。

Verse 22

एवमुक्तस्तु भगवान् विश्वामित्रेण धीमता। न दास्यामीति शबलां प्राह राजन् कथञ्चन।।1.53.22।।

賢きヴィシュヴァーミトラ（Viśvāmitra）にそのように告げられると、尊き御方は言った。「王よ、シャバーラー（Śabalā）は決して与えぬ——いかなる手段をもってしても。」

Verse 23

एतदेव हि मे रत्नमेतदेव हि मे धनम्।एतदेव हि सर्वस्वमेतदेव हि जीवितम्।।1.53.23।।

これこそが我が宝であり、これこそが我が富である。これこそが我がすべて——これこそが我が命そのものだ。

Verse 24

दर्शश्च पूर्णमासश्च यज्ञाश्चैवाप्तदक्षिणा:।एतदेव हि मे राजन् विविधाश्च क्रियास्तथा।।1.53.24।।

王よ、彼女によってこそ、我がダルシャとプールナマーサ（Darśa・Pūrṇamāsa）の儀礼は成就し、ふさわしいダクシナー（dakṣiṇā）を伴うヤジュニャ（yajña）も、また種々の聖なる行いも果たされるのだ。

Verse 25

अदोमूला: क्रियास्सर्वा मम राजन्न संशय:।बहुना किं प्रलापेन न दास्ये कामदोहिनीम्।।1.53.25।।

王よ、我が一切の祭式は彼女を根としている——疑いはない。多言は無用。願いを叶える牝牛を、我は与えぬ。