Sarga 41

Verse 1

पुत्रांश्चिरगतान् ज्ञात्वा सगरो रघुनन्दन।नप्तारमब्रवीद्राजा दीप्यमानं स्वतेजसा।।।।

ラーマよ、王サガラは、息子たちが久しく去ったままであると知り、自らの光に輝く孫アーンシュマーンに語りかけた。

Verse 2

शूरश्च कृतविद्यश्च पूर्वैस्तुल्योऽसि तेजसा।पितृ़णां गतिमन्विच्छ येन चाश्वोऽपवाहित:।।।।

汝は勇ましく、学芸にも通じ、威光において先祖に等しい。祖先の辿った道を探り、また馬を奪い去った者の行方を追え。

Verse 3

अन्तर्भौमानि सत्त्वानि वीर्यवन्ति महान्ति च।तेषां त्वं प्रतिघातार्थं सास्त्रं गृह्णीष्व कार्मुकम्।।।।

大地の深奥には、偉大にして力ある生類がいる。彼らを退け滅ぼすため、武器を執れ――とりわけ弓を取れ。

Verse 4

अभिवाद्याभिवाद्यांस्त्वं हत्वा विघ्नकरानपि।सिद्धार्थस्सन्निवर्तस्व मम यज्ञस्य पारग:।।।।

礼拝すべき者には重ねて敬礼し、儀礼を妨げる者は討ち滅ぼせ。しかるのち、目的を成就して帰還し、我が祭祀を成就せよ。

Verse 5

एवमुक्तोंऽशुमान्सम्यक् सगरेण महात्मना।धनुरादाय खड्गं च जगाम लघुविक्रम:।।।।

大いなる魂サガラにかく懇ろに諭されて、俊敏なる武勇のアンシュマーンは、弓と剣を携え、ただちに旅立った。

Verse 6

स खातं पितृभिर्मार्गमन्तर्भौमं महात्मभि:।प्रापद्यत नरश्रेष्ठ तेन राज्ञाऽभिचोदित:।।।।

王に促されて、人の中の最勝者よ、彼は高貴なる大いなる叔父たちが掘り進めた地下の道へと踏み入り、進んだ。

Verse 7

दैत्यदानवरक्षोभि: पिशाचपतगोरगै:।पूज्यमानं महातेजा दिशागजमपश्यत।।।।

光輝あるアンシュマーンは、方位を護る守護象が、ダイティヤ、ダーナヴァ、ラークシャサ、ピシャーチャ、鳥類、そして蛇たちにより礼拝されているのを見た。

Verse 8

स तं प्रदक्षिणं कृत्वा पृष्ट्वा चापि निरामयम्।पितृ़न् स परिपप्रच्छ वाजिहर्तारमेव च।।।।

彼はその象を吉祥の作法に従い右繞して礼拝し、無病安穏かと問うた。ついで叔父たちのこと、さらに祭祀（ヤジュニャ）の馬を奪った者についても尋ねた。

Verse 9

दिशागजस्तु तच्छ्रुत्वा प्रत्याहांशुमतो वच:।आसमञ्ज कृतार्थस्त्वं सहाश्वश्शीघ्रमेष्यसि।।।।

その方角を守護する象はアヌシュマンの言葉を聞くと答えた。「おおアヌシュマン、アサマンジャサの子よ。汝の目的は成就した。まもなく馬とともに速やかに帰還するであろう。」

Verse 10

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वानेव दिशागजान्।यथाक्रमं यथान्यायं प्रष्टुं समुपचक्रमे।।।।

その言葉を聞くと、アーンシュマーンは順を追い、礼にかなって、方角を守護するすべての象たちに問いただし始めた。

Verse 11

तैश्च सर्वैर्दिशापालैर्वाक्यज्ञैर्वाक्यकोविदै:।पूजितस्सहयश्चैव गन्ताऽसीत्यभिचोदित:।।।।

方角の守護者たち—意味をわきまえ言葉に巧みな者たち—は皆、アーンシュマーンを敬い、「汝は必ず帰還し、馬もまた伴うであろう」と励ました。

Verse 12

तेषां तद्वचनं श्रुत्वा जगाम लघुविक्रम:।भस्मराशीकृता यत्र पितरस्तस्य सागरा:।।।।

彼らの言葉を聞くと、俊敏なるアーンシュマーンは、父方の叔父たち—サガラの子ら—が灰の山と化したその場所へと赴いた。

Verse 13

स दु:खवशमापन्नस्त्वसमञ्जसुतस्तदा।चुक्रोश परमार्तस्तु वधात्तेषां सुदु:खित:।।।।

そのとき、アサマンジャサの子アーンシュマーンは悲嘆に沈み、彼らが殺されたことに胸裂ける思いで、深い哀しみの叫びをあげた。

Verse 14

यज्ञीयं च हयं तत्र चरन्तमविदूरत:।ददर्श पुरुषव्याघ्रो दु:खशोकसमन्वित:।।।।

悲嘆と憂いに包まれたアṃシュマーン――人中の虎――は、ほど近くで供犠の馬が草を食むのを見た。

Verse 15

स तेषां राजपुत्राणां कर्तुकामो जलक्रियाम् ।सलिलार्थी महातेजा न चापश्यज्जलाशयम् ।।।।

その王子たちのために水供養を行おうと、光輝あるアṃシュマーンは水を求めたが、その地には水場が見当たらなかった。

Verse 16

विसार्य निपुणां दृष्टिं ततोऽपश्यत्खगाधिपम् ।पितृ़णां मातुलं राम सुपर्णमनिलोपमम्।।।।

鋭い眼差しを広く巡らせると、風のごとく速い鳥の王スパルナが見えた。ラーマよ、彼は亡き王子たちの母方の叔父であった。

Verse 17

स चैवमब्रवीद्वाक्यं वैनतेयो महाबल :।मा शुच: पुरुषव्याघ्र वधोऽयं लोकसम्मत:।।।।

すると大力のヴァイナテーヤは言った。「嘆くな、人中の虎よ。この滅びは世において正しく、衆生のためと定められている。」

Verse 18

कपिलेनाप्रमेयेन दग्धा हीमे महाबला:।सलिलं नार्हसि प्राज्ञ दातुमेषां हि लौकिकम्।।।।

「この強き者たちは、計り知れぬ力のカピラによってまことに焼き尽くされた。ゆえに賢者よ、彼らに世俗のただの水を供えるのはふさわしくない。」

Verse 19

गङ्गा हिमवतो ज्येष्ठा दुहिता पुरुषर्षभ।तस्यां कुरु महाबाहो पितृ़णां तु जलक्रियाम्।।।।

ガンガーはヒマヴァトの長女である。おお人中の雄よ、強き腕の者よ——その聖なる水により、祖先への水供養の儀を行いなさい。

Verse 20

भस्मराशीकृतानेतान् प्लावयेल्लोकपावनी।तया क्लिन्नमिदं भस्म गङ्गया लोककान्तया।।।।षष्टिं पुत्रसहस्राणि स्वर्गलोकं च नेष्यति।

ガンガーは諸世界を清める者として、灰の山となった彼らを洗い流す。世に愛されるガンガーがこの灰を潤せば、六万の子らを天界へと導くであろう。

Verse 21

गच्छ चाश्वं महाभाग तं गृह्य पुरुषर्षभ।।।।यज्ञं पैतामहं वीर संवर्तयितुमर्हसि।

さあ行け、幸いなる者よ。人中の雄よ、その馬を捕らえて連れ帰れ。勇士よ、祖父の祭祀を成就させるのは汝にふさわしい。

Verse 22

सुपर्णवचनं श्रुत्वा सोंऽशुमानतिवीर्यवान् ।।।।त्वरितं हयमादाय पुनरायान्महायशा:।

スパルナの言葉を聞くや、比類なき力と名声を備えたアンシュマーンは、ただちに馬を取り、帰途についた。

Verse 23

ततो राजानमासाद्य दीक्षितं रघुनन्दन।।।।न्यवेदयद्यथावृत्तं सुपर्णवचनं तथा।

それから、ラグの喜びよ、儀礼のためにディークシャ（受戒・灌頂）にある王に近づき、アṃシュマーンは事の次第をありのままに奏上し、スパルナの言葉もそのまま伝えた。

Verse 24

तच्छ्रुत्वा घोरसङ्काशं वाक्यमंशुमतो नृप:।।।।यज्ञं निवर्तयामास यथाकल्पं यथाविधि।

アṃシュマーンの恐るべき報告を聞いても、王はなお、カルパの規定と定められた作法に従い、ヤジュニャを滞りなく成就させた。

Verse 25

स्वपुरं चागमच्छ्रीमानिष्टयज्ञोमहीपति:।।।।गङ्गायाश्चागमे राजा निश्चयं नाध्यगच्छत।

祭祀を成し遂げたのち、光輝ある地上の主は自らの都へ帰還した。だがガンガーの降下について、王は確かな決意に至れなかった。

Verse 26

अकृत्वा निश्चयं राजा कालेन महता महान् ।त्रिंशद्वर्षसहस्राणि राज्यं कृत्वा दिवं गत:।।।।

大王は、長い時を経てもなお決断を下せぬまま、三万年にわたり国を治め、やがて天界へと昇った。