Ramayana — Bala Kanda, Sarga 38, Shloka 7

सगरस्य पुत्रलाभः

Sagara’s Boons, Progeny, and the Rise of the Sixty Thousand

Devanagari script

अपत्यलाभस्सुमहान् भविष्यति तवानघ।कीर्तिं चाप्रतिमां लोके प्राप्स्यसे पुरुषर्षभ।।।।

Transliteration

apatyalābhaḥ sumahān bhaviṣyati tavānagha | kīrtiṃ cāpratimāṃ loke prāpsyase puruṣarṣabha ||

Translation

咎なき者よ、汝はきわめて大いなる子孫を得るであろう。人中の雄よ、またこの世に比類なき名声をも得るであろう。

Word by Word

• अपत्यलाभः: gain of offspring
• अपत्यलाभः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपत्य + लाभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (अपत्यस्य लाभः)

• सुमहान्: very great
• सुमहान्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सु + महान् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (of apatyalābhaḥ)

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तव: for you/your
• तव: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• अनघ: O sinless one
• अनघ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; विशेषणरूप सम्बोधन

• कीर्तिम्: fame
• कीर्तिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कीर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• अप्रतिमाम्: unparalleled
• अप्रतिमाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ + प्रतिमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; नञ्-समासयुक्त विशेषण (of kīrtim)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• प्राप्स्यसे: you will obtain
• प्राप्स्यसे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple future), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• पुरुषर्षभ: O best of men
• पुरुषर्षभ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पुरुष + ऋषभ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुरुषाणाम् ऋषभः)

Context

O sinless one, you will get a very great progeny, O best among men! you will acquire unparalleled fame in this world.

Characters & Entities

• Bhṛgu
• Sagara

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma-bearing kingship values continuity of lineage and righteous reputation; fame is portrayed as the fruit of dharmic life rather than mere conquest.

What is the narrative situation?

Bhṛgu pronounces the results of Sagara’s austerities: progeny and great fame.

Which character virtue is emphasized?

Anaghatva (blamelessness) and worthiness—Sagara is addressed as deserving due to disciplined, righteous conduct.