Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 13›Shloka 30
←Previous Verse
Next Verse→

Ramayana — Bala Kanda, Sarga 13, Shloka 30

हयमेध

यज्ञोपक्रमः — Commencement of the Aśvamedha Preparations

Devanagari script

तत:प्रीतो द्विजश्रेष्ठस्तान् सर्वानिदमब्रवीत् ।अवज्ञया न दातव्यं कस्यचिल्लीलयाऽपि वा।।1.13.30।। अवज्ञया कृतं हन्याद्दातारं नात्र संशय:। 28

Transliteration

tataḥ prīto dvijaśreṣṭhas tān sarvān idam abravīt |

avajñayā na dātavyaṃ kasyacit līlayāpi vā || 1.13.30 ||

avajñayā kṛtaṃ hanyād dātāraṃ nātra saṃśayaḥ |

Translation

そのとき喜んだ最上の婆羅門ヴァシシュタは皆に告げた。「侮りをもって、またたとえ軽々しくであっても、誰にも施してはならぬ。不敬のうちになされた布施は施主を損なう。これに疑いはない。」

Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formदेश/काल-अव्यय (from then/thereafter)
प्रीतःpleased
प्रीतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रीत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (द्विजश्रेष्ठः)
द्विजश्रेष्ठःthe best of Brahmins
द्विजश्रेष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः/उपपद-तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठः)
तान्them
तान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
सर्वान्all
सर्वान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (तान्)
इदम्this (speech)
इदम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
अब्रवीत्said
अब्रवीत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√ब्रू (धातु)
Formलङ्-लकार (भूत/past), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
अवज्ञयाwith contempt/insult
अवज्ञया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअवज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
नnot
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negation particle)
दातव्यम्should be given
दातव्यम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√दा (धातु) + तव्यत् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formतव्यत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive/obligation), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय (should be given)
कस्यचित्of anyone
कस्यचित्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootक (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (निपात)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक-प्रयोग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; अनिश्चितार्थ-सर्वनाम (of anyone)
लीलयाcasually, in play
लीलया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootलीला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
अपिeven
अपि:
Particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसम्भावना/अपि-अव्यय (even/also)
वाor
वा:
Connector (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प-अव्यय (or)
अवज्ञयाwith contempt
अवज्ञया:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअवज्ञा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कृतम्a deed done
कृतम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Root√कृ (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मवाच्ये ‘done act’
हन्यात्would destroy
हन्यात्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√हन् (धातु)
Formविधिलिङ्-लकार (potential/optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद
दातारम्the giver, donor
दातारम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नno
न:
Negation (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध-निपात
अत्रhere, in this matter
अत्र:
Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formदेश/विषय-अव्यय (here/in this matter)
संशयःdoubt
संशयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसंशय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Context

Then, well pleased, the best among brahmins (Vasishta) said to them all "Nobody should be offered any thing with disregard. Anything given with contempt undoubtedly results in the destruction of the donor."

Characters & Entities
V
Vasiṣṭha

FAQs

Dāna (giving) must be performed with respect and right intention. A gift offered with contempt violates dharma and rebounds negatively upon the giver.

During preparations for Daśaratha’s yajña, Vasiṣṭha instructs the assembly on proper conduct—especially the etiquette and moral quality of giving.

Maryādā and śiṣṭācāra (noble propriety): Vasiṣṭha upholds disciplined, respectful behavior as essential to righteous action.

←Previous Verse
Next Verse→