Sarga 51

Verse 1

तं जाग्रतमदम्भेन भ्रातुरर्थाय लक्ष्मणम्।गुहः सन्तापसन्तप्तो राघवं वाक्यमब्रवीत्।।।।

ラクシュマナが兄のために、少しの誇示もなく目覚めて警護しているのを見て、悲嘆に灼かれたグハは、ラाघァヴァに次の言葉を告げた。

Verse 2

इयं तात सुखा शय्या त्वदर्थमुपकल्पिता।प्रत्याश्वसिहि साध्वस्यां राजपुत्र यथासुखम्।।।।

王子よ、この心地よい寝床はあなたのために整えられました。どうぞ望みのままに、安らかにお休みください。

Verse 3

उचितोऽयं जनस्सर्वः क्लेशानां त्वं सुखोचितः।गुप्त्यर्थं जागरिष्यामः काकुत्स्थस्य वयं निशाम्।।।।

この人々は皆、苦難に慣れているが、あなたは安楽に慣れておられる。ゆえにカークッツタ・ラーマをお守りするため、我らは夜通し見張りをいたそう。

Verse 4

न हि रामात्प्रियतमो ममास्ति भुवि कश्चन।ब्रवीम्येतदहं सत्यं सत्येनैव च ते शपे।।।।

この世において、ラーマほど私にとって愛しい者はない。これは真実として語る、そして真実そのものにかけてあなたに誓う。

Verse 5

अस्य प्रसादादाशंसे लोकेस्मिन् सुमुहद्यशः।धर्मावाप्तिं च विपुलामर्थावाप्तिं च केवलम्।।।।

ただラーマのご加護によってこそ、私はこの世で大いなる名声を得、さらに豊かなダルマの成就とアルタの獲得をも望む。

Verse 6

सोऽहं प्रियसखं रामं शयानं सह सीतया।रक्षिष्यामि धनुष्पाणि स्सर्वतो ज्ञातिभि स्सह।।।।

それゆえ私は弓を手にし、親族とともに、シーターと共に横たわる愛しき友ラーマを、四方より守護しよう。

Verse 7

न हि मेऽविदितं किञ्चिद्वनेऽस्मिंश्चरतस्सदा।चतुरङ्गं ह्यपिबलं सुमहत्प्रसहेमहि।।।।

この森で私に知らぬことは何もない。私は常にここを巡っている。四部から成る大軍であっても、我らは耐え抜くことができる。

Verse 8

लक्ष्मणस्तं तदोवाच रक्ष्यमाणास्त्वयानघ।नात्र भीता वयं सर्वे धर्ममेवानुपश्यता।।।।

そのときラクシュマナは言った。「咎なき御方よ、ダルマを常に眼前に置いて我らを守ってくださるあなたの庇護のもと、我ら一同ここでは少しも恐れはありません。」

Verse 9

कथं दशरथौ भूमौ शयाने सह सीतया।शक्या निद्रा मया लब्धुं जीवितं वा सुखानि वा।।।।

ダシャラタの子ラーマがシーターとともに裸の地に横たわっているというのに、どうして私が眠りを得られようか。ましてや命や楽しみを、得るに値するものと思えようか。

Verse 10

यो न देवासुरैः सर्वैः शक्यः प्रसहितुं युधि।तं पश्य सुखसंविष्टं तृणेषु सह सीतया।।।।

見よ――戦場において諸天と阿修羅がことごとく力を合わせても抗し得ぬその御方が、いまは草の上に安らかに横たわり、シーターと共におられる。

Verse 11

यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश्च पराश्रमैः।एको दशरथस्येष्टः पुत्रः सदृशलक्षणः।।।।अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति।विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति।।।।

その御子――ダシャラタ王ただ一人の愛子にして、父に等しい徳相を備えた方――は、真言に支えられた苦行とさまざまな艱難の努力によって授かった。もしその方が追放されたのなら、王は長くは生きられまい。まことに大地そのものが、ほどなく寡婦となろう。

Verse 12

यो मन्त्रतपसा लब्धो विविधैश्च पराश्रमैः।एको दशरथस्येष्टः पुत्रः सदृशलक्षणः।।2.51.11।।अस्मिन् प्रव्राजिते राजा न चिरं वर्तयिष्यति।विधवा मेदिनी नूनं क्षिप्रमेव भविष्यति।।2.51.12।।

彼は嘆きを重ねる。聖なる苦行と真言によって授かったラーマは、ダシャラタ王の愛子であり、その面影そのもの。かかる御方が追放されたなら、王は長くは耐えられず、国土もまたほどなく寡婦のごとく頼みを失うであろう。

Verse 13

विनद्य सुमहानादं श्रमेणोपरताः स्त्रियः।निर्घोषोपरतं चातो मन्ये राजनिवेशनम्।।।।

大いなる叫びを上げたのち、女たちは疲れ果てて沈黙したのであろう。ゆえに、王の御殿もまた物音が絶え、静まり返ったに違いない。

Verse 14

कौशल्या चैव राजा च तथैव जननी मम।नाशंसे यदि जीवन्ति सर्वे ते शर्वरीमिमाम्।।।।

今宵を皆が生きて越えるとは思えない――カウサリヤーも、王も、そして我が母も。

Verse 15

जीवेदपि हि मे माता शत्रुघ्नस्यान्ववेक्षया।तद्दुःखं यत्तु कौशल्या वीरसूर्विनशिष्यति।।।।

我が母はシュatrughnaを頼みとして、なお生き永らえるかもしれぬ。だが、勇者の母カウサリヤーが滅びるなら、それこそ痛恨である。

Verse 16

अनुरक्तजनाकीर्णा सुखालोकप्रियावहा।राजव्यसनसंसृष्टा सा पुरी विनशिष्यति।।।।

その都は—忠義の人々で満ち、喜びをもたらし民に愛されていながら—王の不幸から起こる災厄に呑まれて、ついには滅びてしまう。

Verse 17

कथं पुत्रं महात्मानं ज्येष्ठं प्रियमपश्यतः।शरीरं धारयिष्यन्ति प्राणा राज्ञो महात्मनः।।।।

偉大なる王は、心高き愛する長子を見られぬなら、いかでその命の息が身を支え得ようか。

Verse 18

विनष्टे नृपतौ पश्चात्कौसल्या विनशिष्यति।अनन्तरं च माताऽपि मम नाशमुपैष्यति।।।।

王が亡びたのち、カウサリヤもまた滅びる。さらにその後、わが母もまた破滅に至るであろう。

Verse 19

अतिक्रान्तमतिक्रान्तमनवाप्य मनोरथम्।राज्ये राममनिक्षिप्य पिता मे विनशिष्यति।।।।

過ぎ去ったことは過ぎ去った。しかし願いを果たせず—ラーマを国に据えられぬまま—父は滅びてしまう。

Verse 20

सिद्धार्थाः पितरं वृत्तं तस्मिन्कालेऽप्युपस्थिते।प्रेतकार्येषु सर्वेषु संस्करिष्यन्ति भूमिपम्।।।।

その時、国土の主たる我が父のもとに居合わせ、彼のために一切の葬送の聖なる儀礼を執り行う者は、みなその願いを成就するであろう。

Verse 21

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।।।रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।।।आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।।।

彼らは喜びに満ちて我が父の都を歩み回るであろう。そこは麗しい広場が整い、広大な大路はよく区画され、楼閣と宮殿に富み、華やかなガニカーに彩られ、戦車・馬・象で賑わい、楽器の響きがこだまし、あらゆる吉祥に満ち、健やかで満ち足りた人々が集い、園林と庭園を備え、集会と祭礼の光に輝いている。

Verse 22

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।2.51.21।।रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.51.22।।आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.51.23।।

ここでは都の繁栄と祝祭の情景が重ねて語られる。美しい広場、整った大路、富み栄える宮殿、鳴り響く音楽、集会と祭りの輝きの中で、人々は喜びつつ行き交う。

Verse 23

रम्यचत्वरसंस्थानां सुविभक्तमहापथाम्।हर्म्यप्रासादसम्पन्नाम् गणिकावरशोभिताम्।।2.51.21।।रथाश्वगजसम्बाधां तूर्यनादविनादिताम्।सर्वकल्याणसम्पूर्णां हृष्टपुष्टजनाकुलाम्।।2.51.22।।आरामोद्यानसम्पन्नां समाजोत्सवशालिनीम्।सुखिता विचरिष्यन्ति राजधानीं पितुर्मम।।2.51.23।।

この節番号の箇所もまた、アヨーディヤーの栄える市の営みを長く描き留める。吉祥にして整然とした都に、繁栄と音楽と祭礼が満ち、人々は喜びのうちに歩み巡る。

Verse 24

अपि जीवेद्दशरथो वनवासात्पुनर्वयम्।प्रत्यागम्य महात्मानमपि पश्येम सुव्रतम्।।।।

ダシャラタはなお生きておられるだろうか。われらが森の流謫より帰り来たるとき、誓いに堅きあの大いなる御心の王を、再び拝することができるだろうか。

Verse 25

अपि सत्यप्रतिज्ञेन सार्धं कुशलिना वयम्।निवृत्ते वनवासेऽस्मिन्नयोध्यां प्रविशेमहि।।।।

この森での流刑が終わったなら、真実の誓いに堅く、つつがなくあるラーマとともに、私たちは再びアヨーディヤーへ入れるだろうか。

Verse 26

परिदेवयमानस्य दुखार्तस्य महात्मनः।तिष्ठतो राजपुत्रस्य शर्वरी साऽत्यवर्तत।।।।

その高き魂の王子がそこに立ち、嘆き悲しみに責められているうちに、夜は過ぎ去った。

Verse 27

तथा हि सत्यं ब्रुवति प्रजाहितेनरेन्द्रपुत्रे गुरुसौहृदाद्गुहः।मुमोच बाष्पं व्यसनाभिपीडितोज्वरातुरो नाग इव व्यथातुरः।।।।

民の安寧を常に思う王子がそのように真実を語ると、グハは師への敬愛にも似た深い友情に動かされ、災厄の重みに押し潰されて涙をこぼした。熱にうなされ痛みに悶える象のように。